fbpx

Hoe heeft de componist het bedoeld?

Tja, dat is een vraag waar je als musicus, en zeker als dirigent regelmatig mee wordt geconfronteerd.
Veel dirigenten nodigen componisten van werken die op de lessenaar liggen uit om hun werk uit te leggen aan dirigent en orkest. Ik heb zelf een aantal van dat soort sessies meegemaakt en dat is reuze boeiend!

Maar vaak blijven we toch zitten met die ene vraag: hoe heeft de componist het bedoeld? En toch zeker als het gaat om werken van componisten die al lang niet meer leven..

Je kunt het hen niet meer vragen.. En nu hoor ik jullie denken: ja maar Judith, je kunt dat toch gewoon beluisteren op Youtube, of Spotify of op een cd’tje desnoods?

Maar die vlieger gaat niet helemaal, ik denk zelfs helemaal niet op! Want de opnames die je kunt beluisteren zijn nog redelijk recent, op moderne instrumenten etc, dus of dat dan precies is wat de componist heeft bedoeld? Ik vraag het me af hoor..

Je kunt je verdiepen in de tijdsgeest van de componist, dat zal je helpen om het allemaal wat beter te plaatsen, maar of we ooit zullen weten hoe de componist het precies bedoeld heeft? Ik denk het niet, maar misschien is dat ook juist wel tof! Zo blijft de muziek iets magisch hebben.. En wij als musici, dirigenten en muzikanten? Wij kunnen alleen maar ons best doen om de muziek levend te houden en recht te doen!

Bij blijven…

Lifelong learning.. zo heet een bekende jaarlijks terugkerende dirigentenmasterclass-week..
Maar de term wordt vaker gebruikt, en terecht vind ik. Ik bedoel: je studeert op een zeker moment af aan je opleiding, maar dan houdt het niet op!
De wereld om je heen blijft zich ontwikkelen, nieuwe technieken, nieuwe methodes, andere inzichten.. Dat geldt volgens mij voor alle branches, maar zeker ook voor de muziekwereld.

Daar waar je vroeger als docent vooral je leerlingen ‘het ambacht’ leerde, nu ben je veel meer bezig met het aansluiten bij de belevingswereld van je leerling..
We hebben veel meer geleerd over de effecten van muziek en de effecten van bepaalde methodes…

Ik ben dus echt zo’n musicus die zelf ook graag wil blijven leren. In deze tijd van Corona valt het niet mee. Onlangs werd een congres waar ik hoopte veel te leren afgelast. Begrijpelijk en goed ook. Gezondheid is belangrijker!
Maar gelukkig zijn er ook veel mogelijkheden in de digitale wereld, en dat is dus ook waar ik me deze weken veel begeef om extra kennis op te doen!

Zo ben ik momenteel bezig met het leren over het opzetten van een online muziekcursus, maar ook ben ik bezig met psychologische effecten van lesmethodes en manieren van werken met een orkest… Superleuk, heel erg interessant en inspirerend! Bij blijven kost tijd maar geeft zoveel energie!

En dat bracht me eigenlijk ook op het volgende: stel jij bent een koperblazer die een aantal jaren geleden les heeft gehad.. Ook jij kan bij blijven! Door af en toe eens een coaching sessie te plannen bij een coach of docent. Dat kan natuurlijk bij mij, dat zou ik tof vinden, maar je kunt ook een andere docent kiezen.
Je hoeft niet meteen echt les te gaan nemen, soms is een enkele sessie, een soort workshop al genoeg om je weer inspiratie te geven.
Goed idee, toch?! Wil je een coaching bij mij boeken?
Dat kan, het kan zelfs online, meer corona Proof kan het niet! Ik werk via Muziekonderwijs, zodat jij verzekerd bent van een veilige lesomgeving én een veilige betaling…

Ik hoop van je te horen/lezen!

Herfstvakantie

Heerlijk, deze week is het herfstvakantie! Eventjes bijtanken en tot rust komen in deze vreemde Corona-tijd.
Ik heb getwijfeld of ik deze week weer een webinar wilde verzorgen voor jullie, maar ik heb besloten dat dit keer niet te doen in de vakantie.

Achter de schermen ben ik wel heel hard aan het werk met het ontwikkelen van nieuwe workshops, dus over een tijdje gaat er zeker weer een webinar komen, maar deze week wilde ik mezelf eventjes wat extra rust gunnen.. Hoewel, extra rust is niet het juiste woord… Het komt er vooral op neer dat ik mezelf een vaste verplichtingen wilde opleggen voor deze vakantie, zodat ik de week gewoon kan nemen zoals het komt. Lekker leven in het moment en inspiratie opdoen door wat ik tegenkom!

Een tip voor jullie voor deze vakantie is deze quote van Einstein:
‘Als je doet wat je deed, dan krijg je wat je altijd kreeg’

Laat je eens verrassen, doe eens iets nieuws, luister eens naar onbekende muziek, probeer eens te improviseren als je dat nooit hebt gedaan, het verrijkt je (muzikale) leven!

Musicus 2.0

Ik hoor veel mensen al denken: wat is dat nou weer voor hippe term…
En toch dekt dit de lading denk ik..

Als musicus moet je in de huidige samenleving jezelf een beetje opnieuw uitvinden. Sommige collegae vinden dat niet leuk, ronduit vervelend of misschien gewoon heel spannend of zelfs eng.

Ik vind het persoonlijk wel leuk: Ik denk dat het goed is dat je regelmatig gedwongen wordt om te reflecteren op je eigen functioneren.
En dat dan in relatie tot hoe de samenleving er op dat moment uit ziet.

Jezelf opnieuw uitvinden om zo musicus 2.0 te worden, dat is best spannend, maar ook juist heel erg leuk, want het is ook een uitdaging!
Ik schreef vorige week al over een andere manier van lesgeven, maar wat te denken van een stuk marketing (hoe zorg je dat je je doelgroep bereikt?!), een stuk sociaal werk (ja soms voel ik me echt een sociaal werker, en weet je als dat een keer nodig is, dan doe ik dat met liefde. Want het is ook een teken dat mijn pupil mij vertrouwt, en dat is belangrijk om samen een doel te bereiken.

Het heeft er misschien ook mee te maken dat ik van nature behoorlijk leergierig ben: ik wil steeds meer weten en ontdekken en dat komt goed van pas! Ik schrijf nu Musicus 2.0, maar ik denk dat ik in mijn carrière ook nog wel de 3.0 en de 4.0 zou kunnen meemaken!

Protocollen in de praktijk

Nu écht al mijn orkesten weer begonnen zijn met repeteren, en ook de lessen weer hervat worden, wil ik in mijn blog van vandaag dieper ingaan op het werken volgens de protocollen in de praktijk. Ik heb in de afgelopen maanden (sinds onze activiteiten weer mondjesmaat op gang kwamen) verschillende vragen gehad. Vragen variërend van ‘wat vind jij nou van die protocollen?’ tot ‘zijn de protocollen werkbaar?’

Allereerst maar mijn antwoord op de eerste vraag: wat ik van de protocollen vind. Ik vind dat we alles moeten doen om (met elkaar) muziek te kunnen en mogen maken. En als daar deze protocollen bij horen, dan is dat zo en dan houden we ons daaraan. Voor de veiligheid van onszelf en die van anderen binnen én buiten het orkest. Ik wil daar verder geen discussie over eigenlijk. Dit is de manier waarop we op dit moment met elkaar muziek kunnen en mogen maken, dus so be it.

Dan vraag twee; of de protocollen werkbaar zijn..
In de basis is mijn antwoord hierop: ja!
Zowel de protocollen voor de individuele lessen als die voor orkesten zijn werkbaar. Natuurlijk zijn er ongemakken: muzikanten horen elkaar minder goed (hoewel sommigen aangeven dat dat eigenlijk ook wel prettig is want zo kunnen ze niet in de war raken van anderen!!), een mooie balans maken is lastiger…
En bij de lessen: even een instrument van een leerling nakijken mag alleen met handschoenen aan, en er zijn twee standaards nodig..

Maar echt, met een beetje goede wil van iedereen, en niet teveel gemor en negatieve energie is het echt prima te doen…

Hierbij wil ik ook speciaal de mensen noemen die binnen verenigingen verantwoordelijk zijn voor het naleven van het protocol, het gereedzetten en schoonmaken van stoelen, uitmeten van de orkestplattegrond, etc etc…
Zij doen onbetaald maar werkelijk onbetaalbaar werk en verdienen groot respect en waardering!

Wat wel heel jammer is, is dat het geven van concerten nu lastig is.
Je hebt dan niet alleen rekening te houden met de regels voor het orkest, maar ook voor het publiek gelden regels.
Concerten zijn daarom voor veel verenigingen momenteel nog een ver van hun bed show, er zijn zelfs verenigingen die nog steeds (vanwege de beperkte ruimte) niet voltallig kunnen repeteren..
Voor mijn orkesten geldt dat gelukkig niet!

Ik hoop van harte dat iedereen goed mee blijft werken aan de naleving van de protocollen (niet alleen in de muziek-omgeving, maar ook daarbuiten) zodat we met elkaar muziek kunnen blijven maken, maar ik hoop bovendien dat er op 1 of andere manier meer mogelijkheden worden geschept om concerten te geven.

Zoals ik vorige week al schreef: we moeten in kansen denken!
Aangezien er minder publiek binnen mag in zalen kun je een concert misschien wel 2x uitvoeren! Of wat dacht je van een concert opnemen en bv tegen een kleine vergoeding digitaal beschikbaar maken? Ik noem maar wat hè..
Wat voor ideeën hebben jullie daarover? En wat vinden jullie van repeteren/lessen volgens het protocol?

Omkijken en vooruitzien


De titel van deze blogpost zou je wellicht eerder verwachten aan het eind van een jaar, maar ik schrijf dit verhaal toch echt hartje zomer. Wél aan het eind van de zomervakantie.. Een zomervakantie die zo anders was dan dat velen van ons zich dat in januari of februari hadden voorgesteld. 

Dat gold ook voor mijzelf zoals jullie weten. Ik ben niet op vakantie gegaan, maar thuis gebleven. En met de zomerse temperaturen van de afgelopen weken was dat zo gek nog niet! Ik heb thuis het nodige kunnen klussen en tegelijkertijd kunnen genieten van de zon en een opzetzwembad in de achtertuin. Sommige dagen was het heel heet en kwam ik niet veel verder dan wat mijmeren in de schaduw…

En precies uit die mijmeringen is deze blogpost ontstaan.

Waarover ik mijmerde? 
Corona, het muziekonderwijs, de hele cultuursector…en hoe het nu verder moet.

Corona legde de cultuursector plat. Concerten en optredens werden (en worden!) afgelast, orkesten (zowel op professioneel niveau als op amateurniveau) werden stilgelegd. Gelukkig mag er inmiddels weer samen gerepeteerd worden, zij het dan op afstand.

Corona liet nog maar weer eens zien hoe individualistisch onze samenleving is, maar tegelijkertijd liet het ons ook inzien hoezeer we toch gesteld zijn op écht contact met mensen. Tijdens de lockdown was ik maar wat blij dat ik mijn beste maatjes weer even zag, en wat mistten mijn orkestleden en ik het samen musiceren…

Tijdens de zomervakantie kwam naar voren dat de subsidiekraan voor culturele instellingen in Nederland flink wordt dichtgedraaid.. Orkesten, theaters, concertzalen… Voorbeelden en idealen voor jonge kunstenaars en muzikanten gaan zo verloren.. 
En ik heb geen glazen bol hoor, maar ik heb zo’n donkerbruin vermoeden dat na de economische crisis die door Corona werd veroorzaakt ook de subsidies voor bv muziekverenigingen zullen worden gekort.

En toen ik dat allemaal las dacht ik… is er dan eigenlijk nog wel toekomst voor onze sector? 

En direct daarna: Jazeker is er toekomst! Maar dan moeten we wel op een andere manier gaan kijken en acteren. Niet alleen maar dingen doen omdat we het altijd zo gedaan hebben. Dit is júist de tijd om te veranderen.. Kansen zien en pakken!

Aan de slag met muziek op een manier die past onze samenleving, bij hoe mensen nu in het leven staan.. Laten zien aan lokale en landelijke bestuurders dat onze muziekverenigingen van waarde zijn voor de samenleving. En dan niet alleen roepen dat muziek slim maakt en dan met een boek van Erik Scherder (met alle respect voor deze man overigens) gaan zwaaien.

Een leerling wil niet simpelweg boekjes doorwerken. Ja, die leerlingen zullen er zijn, maar dat zijn dan vaak natuurtalentjes die enorm intrinsiek gemotiveerd zijn… Maar muziek is toch voor iedereen? Muziek verbindt! Suzan Lutke stelt in haar boek ‘Als de muziek er al is’
zelfs dat ieder kind, iedere leerling al muziek in zich heeft… En daar ben ik het volmondig mee eens! Muziek is voor iedereen en ván iedereen.
In mijn beleving moeten muziekdocenten zichzelf opnieuw uitvinden (voor zover ze dat nog niet gedaan hebben) en aan de slag als muziekcoach! 
Luister naar je leerling, luister naar de muziek van je leerling en bepaal samen routes naar een volgend doel. Maak leerlingen eigenaar van de muziekles! 

En eigenlijk geldt dat denk ik ook voor orkesten, hoewel het daar natuurlijk wat lastiger is omdat je met meer personen van doen hebt… Maak mensen mede eigenaar van de muziek. 

Maar laten we in vredesnaam uitdragen dat muziek voor maar vooral ook ván iedereen is. Maak de muzikale groep sterker zonder het individu uit het oog te verliezen…

Ga die samenwerking aan met een Arabische instrumentalist, zoek samenwerking met een rapper of een hiphopper… Zomaar wat ideetjes. Laat je zien op social media met hippe filmpjes, houdt de muziek levend, laat de kracht van muziek zoveel mogelijk zien, want ik geloof heilig dat op die manier onze muziek levensvatbaar blijft! 

Dat is 1 kant van de medaille. Maar dan blijft natuurlijk nog wel steeds die financiële uitdaging: professionele docenten en dirigenten komen niet gratis lesgeven en dirigeren, bladmuziek is niet goedkoop en ook het organiseren van concerten kost geld.. En je mag mij een enorme positivo noemen hoor, maar ook hier geldt denk ik dat je moet zoeken naar nieuwe mogelijkheden en kansen, want die zijn er zeker denk ik. Maar die kansen liggen soms ‘out of the box’, dus de zaak is dat wij met zijn allen leren ‘omdenken’.

Ik wens jullie allemaal een levendig muziekseizoen!

Muziek en vakantie

We zitten nog midden in de zomervakantie. Zoals ik in mijn vorige blog schreef probeer ik in de zomervakantie altijd heerlijk te ontspannen. Er wordt niet gestudeerd, niet gespeeld, niet gedirigeerd… Wat dan wel? Veel lezen, andere culturen en de natuur ontdekken, en gewoon genieten van het ‘zijn’…

Maar dat betekent niet dat er geen plek is voor muziek. Als ik in een vreemd land ben probeer ik altijd wel iets van muziek mee te pikken: van een concert van een plaatselijke band of orkest tot het ontdekken van traditionele instrumenten. Soms zelfs het bezoek van een museum dat met muziek van doen heeft.

Dit jaar was ik in Griekenland en bezocht ik daar een klassiek concert (Beethovens 9e symfonie olv Maestro Ricardo Mutti) in een klassiek Grieks openlucht theater. Wat een belevenis!
Ook kocht ik een aantal Griekse instrumenten én ik bezocht een muziekinstrumentenmuseum met traditionele Griekse muziekinstrumenten.

Tijdens een weekendje Gent (Gentse Feesten) bezocht ik allerlei leuke muzikale optredens.

Sommige optredens en instrumenten passen helemaal in mijn Westerse referentiekader, maar sommige dingen ook totaal niet. Toch trekt dat me allemaal heel erg aan, het is mijn honger naar nieuwe muzikale indrukken denk ik.

In mijn muziekkamer liggen inmiddels instrumenten uit verschillende landen. Ik probeer de instrumentjes te snappen en een beetje te beheersen, soms kan ik hun klanken inzetten bij het schrijven van nieuwe composities.

In ieder geval geeft het me energie en muziek op een spannende manier.
Even niet spelen of dirigeren, maar toch muzikaal bezig zijn.

Inmiddels begint het bij mij weer een beetje te kriebelen om aan de slag te gaan. Komende maandag starten de eerste repetities alweer, want op 14 augustus staan de eerste concerten alweer op de rol.

Ik ben eigenlijk benieuwd hoe jullie met muziek omgaan in de vakantie: Helemaal niks? Onderwerp je je instrument aan een onderhouds/schoonmaakbeurt? Studeer je gewoon door? Ga je op zoek naar nieuwe muzikale impulsen?

De dirigent en het concert

De eerste week van juli. Een halfjaar van 2019 alweer achter de rug en het muzikale seizoen 2018/2019 is zo goed als afgelopen. De laatste concerten zijn gegeven, wat rest zijn nog een aantal afsluitende repetities en een aantal lessen.

De zomerstop staat voor de deur, een periode van rust en bezinning. Van nieuwe energie opdoen en nieuwe indrukken en inspiratie opdoen voor het komende seizoen.

Ik ben dol op mijn werk, maar zo aan het eind van het seizoen is die lonkende zomer toch ook wel erg fijn. Even helemaal niks moeten, en de dagen nemen zoals ze komen. De ultieme ontspanning…

De afgelopen weken kreeg ik veel vragen over hoe ik als dirigent fit blijf, en hoe ik als dirigent (de voorbereiding van) een concert ervaar, wat er dan door mijn hoofd heen gaat.

Het is lastig te omschrijven, maar ik ga een poging doen!

De voorbereiding op een concert begint eigenlijk altijd al met de repertoirekeuze. Wat gaan we spelen, wat is muzikaal haalbaar, maar tegelijkertijd ook prikkelend voor het orkest en wat is interessant voor het publiek.
Dan ga je aan de slag: repeteren met het orkest, de orkestleden soms ook van wat geluidsmateriaal voorzien zodat zij ook een beeld krijgen bij de werken.
Alles in de grondverf zetten en dan natuurlijk uiteindelijk (als het concert naderbij komt) de puntjes op I zetten.
In die verschillende stadia moet je als dirigent soms je planning bijstellen, soms lukt het niet zoals je het in gedachten had, en moet je concessies doen: partijen vereenvoudigen, om uiteindelijk tot een acceptabel concert te komen.

Intussen draait de PR voor het concert op volle toeren en krijgen de orkestleden ook steeds meer zin in het concert. Dat merk je: er wordt gretiger geluisterd naar dat wat je als dirigent vertelt op de bok, er wordt harder ge-ssssssss-t als iemand anders toevallig nog even zit te kletsen..

De generale repetitie gaat er meestal van alles mis, ja dat is dus echt zo!
Meestal ga ik met een katterig gevoel naar huis na een generale repetitie. Maar als de klik tussen mij en het orkest goed is, weet ik ook dat morgen tijdens het concert iedereen er vol voor gaat en op het puntje van zijn stoel zit… Die wetenschap geeft me meestal de rust om toch redelijk goed te gaan slapen. De nacht voor een groot en belangrijk concert is altijd kort. Te veel hersenspinsels in mijn hoofd: van een inzet van de hoorn tot de zuiverheid in een bepaalde open passage, er spookt van alles door mijn hoofd.

De dag van het concert ben ik dus vroeg wakker en probeer ik mij rustig en kalm voor te bereiden op het concert. Een boekje lezen, rustig de tijd nemen om te douchen. Kleding etc inpakken, nog een keer alle partituren door ‘slaan’…

En dan is het tijd voor de soundcheck. Je merkt dan al dat het orkest er zin in heeft. Ik wil niet alles spelen. Een paar dingetjes om muzikanten wat zekerheid te geven, even wat samen met de solist en eventueel met de band als die er is.

Dan gun ik de muzikanten en mezelf nog wat rust en daarna is het tijd om af te stemmen. Ik zorg altijd dat ik daar ruim de tijd voor neem. En daarna gaat het orkest op. Ik vind het fijn om het groepsgevoel wat te versterken door hen (liefst persoonlijk) succes te wensen met het concert. Je merkt dat muzikanten dat ook waarderen.

Als het orkest oploopt blijf ik alleen achter. Dat is het moment dat ik nog heel even rust neem voor mezelf. Het verschilt per keer hoe ik dat doe. Het kan zijn dat ik sta te springen, het kan ook zijn dat ik helemaal stil ben en de wereld om me heen even laat voor wat het is.

Daarna loop ik op en is het eigenlijk het hele concert door alles geven, zoveel mogelijk de muzikanten op sleeptouw nemen, ze inspireren om er zoveel mogelijk uit te halen.
Tussendoor is er heus tijd om te genieten van dat wat er gespeeld wordt, maar het is vooral er volledig in duiken..
Hartslagen van rond de 180 bpm vormen geen uitzondering tijdens een concert.

Geen wonder dat ik na afloop altijd eerst even moet afkoelen en bijkomen. Soms kijken muzikanten me dan in de kleedkamer aan van gaat het wel goed met je. Ja hoor, alleen ik moet heel eventjes bijkomen… 

Het evalueren van het concert komt pas na een uurtje of zo, als ik weer ‘terug op aarde’ ben.

Zoals jullie lezen kost zo’n concert best veel energie. Wat ik doe om fit te blijven? 
Gezond eten, en goed bewegen (ik ben dol op wandelen) en vooral ook proberen genoeg rust te pakken, want behalve fysiek is het ook mentaal best pittig. Ik probeer dus altijd de dag na een belangrijk concert een soort ‘bijkom’dagje te plannen…

Over bijkomen gesproken: dat ga ik de komende weken zeker doen. Lekker veel lezen, reizen, wandelen en nieuwe energie en inspiratie opdoen.

Fijne zomer allemaal!

Herdenken en vieren met muziek

Afgelopen week werd me vraag me meerdere keren gesteld: dat dirigeren met Koningsdag en 4 en 5 mei, dat is zeker voor jou niks belangrijks? Dat is voor jou zeker een noodzakelijk kwaad? Of even snel wat centjes verdienen?

Aan de ene kant snap ik die vraag wel; het gaat veelal om korte optredens die vaak ieder jaar een beetje op hetzelfde neerkomen, en vaak zit ik langer in de auto op en neer dan dat het optreden zelf duurt.

Maar aan de andere kant maken dat soort vragen me altijd een beetje kriegelig, want muziek is mijn vak, mijn passie!
En of dat nu muziek is in de vorm van een groots opgezet concert met orkest, koor, solisten en beelden, of een ingetogen 4 mei herdenking, dat is mij om het even.
Altijd wil ik mensen raken met muziek, en dat kan bij alle gelegenheden.
Juíst bij bijvoorbeeld herdenkingen kan muziek van zoveel meer waarde zijn dan een hoop woorden. Niet voor niks is er een spreekwoord: waar woorden zwijgen, spreekt de muziek.

Hetzelfde geldt voor het verplichte Wilhelmus op Koningsdag en Bevrijdingsdag. Ik zal het nog sterker vertellen: het voelt als een eer en ik doe het zelfs met enige trots!
Ik kan er ook niet erg goed tegen als één en ander niet met een zekere waardigheid wordt uitgevoerd. En dan bedoel ik niet alleen de muzikale uitvoering maar ook de uitmonstering van de muzikanten.

En ja, ik kan natuurlijk niet ontkennen dat de daarmee gemoeide financiële vergoeding welkom is, maar het belangrijkste blijft dat de muziek mensen beroert!

Blog 2.0

Enkele jaren geleden postte ik wekelijks een blog op deze website. Daar kwam een beetje de klad in door allerlei omstandigheden, maar ik wil dit weer gaan oppakken.

Ik ga niet weer wekelijks een blog schrijven hoor, maar vanaf april zal ik maandelijks een blog schrijven over muzikale zaken die mij op dat moment bezighouden. Het is de bedoeling dat iedere eerste week van de maand een blog gepubliceerd wordt.

De artikelen zullen meestal een informatief karakter hebben, bijvoorbeeld over een boek dat interessant is om te lezen, of bepaalde technieken waarover ik jullie graag meer wil vertellen, misschien informatie die ik heb opgedaan in masterclasses of workshops, etc etc.

Natuurlijk zal ik het niet laten om af en toe in te spelen op de actualiteit in onze samenleving.

Heb je zelf vragen waar je mee zit en waar je graag een antwoord op wilt van mij?

Stuur me dan gerust een berichtje, wie weet zie je het antwoord op jouw vraag dan terug in één van mijn blogs!

Muzikale groet,

Judith 🙂

PS volg je mij al op Facebook, Twitter en Instagram? Doen hoor, want daar drop ik ook regelmatig interessante informatie!