Blessures bij het musiceren

Muziek maak je niet alleen met je instrument, maar vooral ook met je lichaam. Voor zangers en dirigenten geldt zelfs: het lichaam is hun énige instrument. Om ontspannen te kunnen musiceren is een goede lichaamsbeheersing dus essentieel. Een verkeerde houding of techniek kan tot allerlei klachten leiden, zoals pijn en ontstekingen aan spieren, pezen en gewrichten of problemen met de ademhaling of stembanden.
Pijn, krachtverlies en stijfheid beïnvloeden de muzikale prestaties. Door een stijve nek of een pijnlijke schouder ga je anders bewegen. Zo raken de spieren uit balans. Ook kan pijn je ademhaling, concentratievermogen, slaappatroon en stemming negatief beïnvloeden. Je dreigt dan in een vicieuze cirkel te belanden, waardoor je niet meer optimaal kunt functioneren.

Een goede lichaamsbeheersing is van levensbelang voor en musicus, maar ook voor een amateurmuzikant die (vele) uren per week studeert.

Je kunt hiervoor naar een Mensendieck therapeut gaan die je leert om je lichaam beter te beheersen, maar ook de Alexander techniek wordt veel gebruikt.

Ik zal uitleggen wat het verschil is tussen die twee:

Bij Mensendieck draait het erom dat veel klachten kunnen worden behandeld of liever nog voorkomen met behulp  van een Mensendieck therapeut.  . De oefentherapeut maakt patienten bewust van hun houding en manier van spelen in relatie tot de klachten die ze hebben, maar ook van de reactie van het lichaam op pijn, (over)belasting en spanningen.
Samen gaan patient en therapeut op zoek naar de oorzaak van de klachten. Onder begeleiding van de therapeut leert een musicus zo een gezondere houding en manier van spelen. Zo leer je verkeerde (speel)gewoontes herkennen en doorbreken, wat uiteraard beter is voor jou en je lichaam, maar ook voor je muziek!

De Alexander Techniek leert musici hoe ze efficienter kunnen omgaan met hun bewegingsmechanisme.
Ook wordt deze gebruikt om klachten te voorkomen en verhelpen, podiumangst te verminderen en beter te presteren!

Omdat musici veel van zichzelf in de muziek leggen, wordt er niet alleen gekeken naar enkel fysieke factoren. Ook wordt je bewuster van dingen als: Hoe ga ik om met druk? Wat denk ik precies voor dat moeilijke loopje? Door o.a. antwoord te geven op deze vragen, raak je geoefend in het opsporen van overbodige mechanismen en gedachten die de muziek en de uitvoering ervan hinderen.

Alexander Techniek biedt je de mogelijkheid om belemmerende en vaak hinderlijke mechanismen mentaal te leren stoppen, zodat de muziek vollediger tot zijn recht kan komen. Door het benaderen van je lichaam en geest als een eenheid en het zuiver focussen van je gedachten, ben je beter in staat om geco?rdineerd te handelen.

Aan veel conservatoria is Alexander Techniek tegenwoordig een vast onderdeel van het curriculum. Musici en conservatoriumstudenten staan vaak onder grote druk om zo goed mogelijk te presteren. Denk bijvoorbeeld aan optredens, voorspeelklassen, examenstress, het samenspel met collega-musici en je (onberispelijke) persoonlijke prestatie. Je wilt niet verstek laten gaan omdat je bijvoorbeeld last hebt van je pols!
Bovendien bestaat dan de kans dat je plek wordt ingenomen door een andere kandidaat. Veel musici trekken vaak pas laat aan de bel als er iets mis is. Dit is jammer, want hoe eerder je een klacht signaleert hoe beter je hem in de regel kan verhelpen.

Ikzelf heb gelukkig geen klachten, maar wil me toch verder gaan verdiepen in Mensendieck en de Alexander techniek. Voor mezelf, maar ook om mijn leerlingen en orkestleden daarmee te kunnen helpen!

jahoor, het is weer die tijd van het jaar

De blaadjes vallen, een straffe oostenwind steekt op, de ene dag zon en nog aardig warm, de volgende dag koud en winderig… De verkoudheid ligt op de loer.

Ikzelf werd er vorige week vol door getroffen.. Naar gevoel, keelpijn, hoesten, snotteren én geen stem. Dat laatste is vooral als dirigent en docent heel vervelend, maar ach.. De orkestleden en leerlingen houden er wel rekening mee en dan gaat het allemaal best.

Maar dan het spelen. Ik kreeg er afgelopen week alweer veel vragen over: kan/mag dat dan wel als je verkouden bent, en wordt het dan niet erger?

Ik zeg altijd: proberen kan altijd, je voelt zelf het beste hoe het gaat en of je meer of minder last krijgt.
Zelf ben ik ook weleens naar huis gegaan van een repetitie omdat ik alleen maar zat te hoesten. Maar het komt ook voor dat ik me juíst beter ga voelen als ik ga spelen.

En ja, hoge noten lukken wel wat minder, en ja ik heb minder adem, maar het is wél ontspannen!

Wat wel belangrijk is als je verkouden hebt zitten ‘toeteren’: zorg dat je in ieder geval je mondstuk goed ontsmet. Even uitkoken in een pannetje met 1/2 deel azijn en 1/2 deel water en klaar is Kees!

Ik wens iedereen een gezond najaar/herfst toe!

PS. over gezondheid gesproken: de komende periode zal ik in mijn blogs aandacht besteden aan onder andere gehoorbescherming en houding!

Digitale leeromgeving buitenschoolse cultuureducatie

Vanuit het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst wordt gewerkt aan het opzetten van een digitale leeromgeving buitenschoolse cultuureducatie.
In 2014 is het Raamleerplan Blazers herzien en nu wil het LKCA dit document verrijken door filmpjes van voorbeelden van de 4 examen-niveaus op haar website te zetten. Doel is het creëren van een landelijk digitaal platform waar deze kennis zichtbaar gemaakt wordt en om de opgedane kennis en werkwijzen breder te delen, anderen te inspireren en referenties te bieden.

Ik ben gevraagd om medewerking te verlenen aan dit project voor mijn hoofdinstrument euphonium! En wel door filmpjes te maken in de lessen én het opstellen van een repertoirelijst voor de verschillende examenniveaus!

De bedoeling is dat alles vanaf januari 2017 online staat!

Met muziek meer zelfvertrouwen

Zoals een aantal van jullie wellicht wel weten, werk ik naast mijn werk als musicus ook bij een studiebegeleidingsinstituut in Breda. Ik werk daar als floormanager, begeleid pubers met hun huiswerk, zorg voor marketing én verzorg er ook faalangstreductietrainingen.

Dat laatste is iets wat ik bijzonder graag doe: je ziet de cursisten groeien gedurende de weken dat je met ze werkt. Ze bloeien helemaal op, en dat is prachtig om te zien.

Faalangst is niet altijd alleen maar schoolgerelateerd. Ook in hobby’s, zoals muziek kunnen mensen last hebben van faalangst. Bij muziek wordt dan al snel gesproken over podiumangst. Als spelend muzikant heb ik er zelf ook behoorlijk wat last van gehad… Maar uiteindelijk heeft de muziek zelf me er altijd doorheen gesleept.. En dat bracht me op het idee om faalangstige muzikanten te gaan helpen om hun (podium)angst te overwinnen! En dat ga ik doen met het programma ‘Met muziek meer zelfvertrouwen’

We beginnen met een intake van een uur waarin de leerling een stukje mag spelen, maar vooral vertelt over waar hij/zij tegenaan loopt bij het muziek maken, maar misschien ook wel in het dagelijks leven!

Aan de hand daarvan gaan we 3x een uur samen aan de slag met (muzikale) opdrachten, waarmee de leerling handvaten krijgt aangereikt om de angst de baas te worden.

Als blijkt dat er na deze serie van 4 uren nog behoefte is aan meer hulp en coaching, dan is dat natuurlijk mogelijk!

Heb jij weleens overmatig last van zenuwen als je moet optreden? Zou je daar wel iets aan willen doen?
Neem dan geheel vrijblijvend contact met me op!

Het seizoen is weer begonnen

Het is inmiddels september en gisteren heb ik mijn eerste repetities weer gedirigeerd. Ook mijn muzieklessen starten weer vanaf deze week, dus het ‘normale leven’ is weer begonnen!

Ik heb een heerlijke vakantie gehad waarin ik heb genoten van mijn vrije tijd, mijn website heb vernieuwd, instrumenten schoon heb gemaakt, veel muziek heb geluisterd en veel heb gelezen, heerlijk heb uitgerust en inspiratie heb opgedaan voor het komende seizoen.

Wat het komende seizoen gaat brengen?
Een hoop leuke concerten met de verschillende orkesten, zowel spelend als dirigerend. Natuurlijk ook weer aantal leerlingen die dit jaar op examen gaan. Super om ze daarbij te coachen en begeleiden!

Daarnaast is het nog wachten op de uitslag van de compositiewedstrijd waaraan ik deelneem, maar in ieder geval wordt mijn stuk professioneel opgenomen! Hoe gaaf is dat?!

Ik heb me, na deze buitengewoon inspirerende compositie-escapade voorgenomen om ook het komende seizoen minimaal één compositie te schrijven… Het hoe en wat moet nog wat vorm krijgen, maar het seizoen is ook pas net begonnen!

Hopelijk lukt het ook om dit jaar ook mijn privélespraktijk wat meer te gaan uitbouwen, en dan speciaal voor díe leerlingen die het lastig vinden om in de ‘gebruikelijke’ pas te lopen. Dus bijvoorbeeld voor mensen met dyslexie of andere lichamelijke of geestelijke beperkingen… Later meer hierover op mijn website…

Voor nu wens ik iedereen een buitengewoon plezierig en succesvol muzikaal seizoen toe!

Gecompenseerd, 4 ventielen…..??

Ik krijg als euphoniumspeler en -docent regelmatig vragen over wat nou eigenlijk het compensatiesysteem op een euphonium inhoudt. En of je als je 4 ventielen op je instrument hebt ook automatisch een gecompenseerd instrument hebt…

Tijd voor een uiteenzetting hierover!

Ik denk dat de meeste volgers van dit blog wel weten hoe ventielen werken: ieder ventiel verlaagt de natuurtonen. Het eerste ventiel met 1 hele toon, het tweede ventiel met een halve toon, het derde ventiel met anderhalve toon en het vierde ventiel met twee-en-halve toon.

Nu is het zo dat ieder ventiel op zich in staat is om het hele instrument met de genoemde toonsafstand te verlagen, maar de problemen ontstaan wanneer er ventielcombinaties worden gebruikt. Wanneer je nu het eerste en het derde ventiel combineert, verlaat het derde ventiel te weinig. Het instrument is immers langer geworden door de inzet van het eerste ventiel…

Euphoniums met een vierde ventiel gebruiken in plaats van de combinatie van eerste en derde ventiel dus het vierde ventiel, omdat dan dezelfde toon wel zuiver gespeeld kan worden.

Toch zijn instrumenten met een zogenaamd kwartventiel niet standaard gecompenseerd. ‘Gecompenseerd’ houdt namelijk in dat zodra het derde (voor een instrument met 3 ventielen) of het vierde ventiel (in geval van een instrument met 4 ventielen) er extra buizen worden gebruikt los van de buizen die aan ieder ventiel afzonderlijk gekoppeld zijn. Hiermee worden de zuiverheidsproblemen die bij ventielcombinaties ontstaan opgelost.

Ik heb geprobeerd deze uitleg kort en eenvoudig te houden, maar mocht je meer willen lezen, dan kan dat in dit artikel.

Euphonium studeren in de zomervakantie

Veel van mijn leerlingen zeggen het al aan het begin van de vakantie: ‘Geef mij maar niet te veel huiswerk op, want ik ga toch niet spelen’
En dat begrijp ik ook wel, vakantie is een tijd van rust en tijd voor andere dingen…

Toch probeer ik hen altijd te overtuigen om niet helemaal niks te doen, maar om de vakantie te gebruiken voor iets ‘anders dan anders’.
Misschien ook wel een idee voor mijn volgers?!

Zomaar wat ideetjes:
– zoek splinternieuwe stukken om te gaan spelen (mijn favoriet)
– speel stukken van een tijd geleden nog eens door (kost minder moeite en geeft vaak een goed gevoel omdat je de stukken al goed beheerst)
– ga je eens verdiepen in een compleet ander genre (bv jazz voor klassiek geschoolden)
– probeer zonder bladmuziek eens een bekend liedje uit je hoofd te spelen
– zoek een leuk liedje op youtube en probeer mee te spelen
– probeer eens een eigen ‘song’ te componeren (dat hoeft niet moeilijk te zijn, ga maar s gewoon zitten en bedenk een leuk melodietje, je zult zien dat het meevalt en dat het erg leuk is!)

Ik ben benieuwd wat jij doet om in de zomervakantie met een zomerse bril op te musiceren!

Vakantietijd, inspiratie opdoen

Nu de zomervakantie echt losgebarsten is en ik dus écht geen muzikale verplichtingen heb, is een tijd van rust aangebroken.
Veel mensen vragen zich af hoe ik mijn vakantiedagen dan invul, en of ik dan helemaal niets muzikaals doe…

Daarom vandaag dit blog!

Niks doen is niet zo aan mij besteed, ik blijf hoe dan ook een bezig bijtje…. Maar ja, wat ga je dan doen als je eigenlijk niets ‘moet’?

Ik maak altijd een lijstje van wat ik wil doen in de vakantie:
– instrument schoonmaken (tips en tricks hiervoor lees je hier)
– andere culturen leren kennen (en dan ook de muziek van die andere cultuur, dus ik probeer tijdens buitenlandse trips ook altijd iets van de lokale muziekcultuur mee te pikken)
– boeken lezen (dat kan varieren van boeken over beroemde dirigenten en componisten, maar ook psychologisch getinte boeken over bijvoorbeeld groepsmanagement of omgaan met leerlingen met beperkingen)
– nieuwe muziek studeren
– muziek luisteren (van klassiek tot pop en verder)
– zoeken naar nieuw lesmateriaal/apps om te gebruiken in mijn lespraktijk
– plannen maken voor het komende seizoen

De komende weken zal ik jullie steeds iets over één van deze punten vertellen, zodat jullie met mij mee wat inspiratie kunnen opdoen!

Heb je zelf misschien nog goede inspiratie voor mij? Ik houd me van harte aanbevolen!

Herintreders in de muziek en hoe je ‘stoppers’ kunt herkennen

Via het LKCA werd ik gewezen op een onderzoek wat is verschenen in het International Journal of Community Music.
Het onderwerp?
Wat motiveert oudere amateurmuzikanten om opnieuw te beginnen of te blijven spelen in een ensemble of band en waarom stoppen ze met muziek maken?

De onderzoekers van de University of Sheffield (GB) onderzochten twee amateurensembles en interviewden vijf participanten om achter hun motieven te komen. Daarna formuleerden ze vijf profielen van spijtoptanten:

De enthousiaste terugkeerder – van kindsbeen af met muziek bezig en alle steun daarvoor; als jong volwassene gestopt en na het pensioen weer begonnen. De basis uit zijn jeugdjaren maakte dat deze muzikant dertig jaar later zijn muzikale identiteit terugvond. Dit type blijft dus.

De aarzelende pensionado – in jeugdjaren de nodige muzikale scholing gehad, maar veelal op eigen initiatief of door zelfstudie. Hij is wat bescheiden in wat hij bereikt heeft en stopt vanwege gezondheidsredenen: hij kan het niet meer doen volgens de normen van het ensemble.Movie All Is Lost (2013)

De gestresste afhaker – iemand voor wie doorgaan met het ensemble niet goed is omdat de balans tussen de stress en de uitdaging die het oplevert, verstoord raakt.

De vermoeide buitenstaander – is vooral op zoek naar een gevoel van erbij horen en stopt als het niet lukt. Verlaat het ensemble om sociale en muzikale redenen.

De tevreden herinneraar – Deze stopper heeft warme gevoelens voor de muziek en is al in de jeugdjaren eraan verslingerd. Verschil met het eerste type is de muzikale standaard, de lat die deze participant erg hoog legt: hij of zij stopt wanneer het onder de maat wordt wat hij nog kan.

Uit het onderzoek blijkt dat mensen graag een leven lang muziek zouden maken, maar onderweg komen ze aardig wat trubbels tegen. Dat kunnen sociale, persoonlijke én muzikale trubbels zijn. Meestal stoppen muzikanten vanwege persoonlijke of sociale problemen, en juist níet vanwege muzikale problemen.

Daaruit leid ik af dat je als docent/dirigent toch ook meer oog moet hebben voor deze persoonlijke en sociale problemen, en daar misschien wat meer op in moet spelen se trouver viagra. Op die manier kan een leven lang musiceren wellicht toch werkelijkheid worden…

Persoonlijk probeer ik altijd wel de mens achter de muzikant in het oog te houden, maar dit bericht is voor mij wel een wake-up call om dat nog meer te doen. Misschien juist ook bij mijn seniorenorkest waar ik regelmatig te maken heb met ‘herintreders’.
Nu ik deze 5 types muzikanten ken, kan ik daar mijn voordeel mee doen, en dat zal ik ook zeker doen!

muziek en centjes

Muziek en geld, of breder cultuur(onderwijs) en geld, vormen een lastig paar op verschillende vlakken…

Ga maar ‘s na:
Muziekverenigingen krijgen steeds minder subsidie en moeten dus creatiever aan de slag om voldoende financiele middelen binnen te krijgen om bijzondere concerten te organiseren, of een muziekkamp, of om nieuwe instrumenten aan te schaffen..
Overigens ben ik niet tegen dat creatief aan financiele middelen komen, want daar komen soms de tofste ideeen uit voort, en er wordt door commerciele partijen (bv Ziggo) ook heel goed op in gespeeld. Waar een wil is, is heus een weg…
Maar tegelijkertijd wil de overheid (die dus op de subsidies kort en tarieven van de weinige gemeentelijke muziekscholen die nog bestaan verhoogt) dat er meer muziekonderwijs wordt gegeven… Dat muziekonderwijs wordt in de HAFABRA-wereld mede bekostigd met subsidiegelden.

Maar even naar die lesgelden…
Ikzelf werk bij een aantal muziekverenigingen als koperdocent, daarnaast geef ik wat privélessen…
De laatste weken word ik geconfronteerd met aanvragen voor lessen het komende schooljaar. Super natuurlijk, want hoe meer leerlingen ik iets kan leren, hoe blijer ik daar van word, en datzelfde geldt uiteraard ook voor mijn portemonnee (tsja, sorry!)

Enig doorvragen levert meestal op dat de betreffende leerlingen tot voor kort les volgende op een (gemeentelijke) muziekschool en de kosten daarvan niet meer op kunnen of willen brengen en daarom hun heil zoeken bij professionals die niet aan een muziekschool verbonden zijn.
Natúúrlijk zijn ze van harte welkom bij mij!

Maar toch stemt het me tegelijkertijd ook negatief: want dit is op termijn de ondergang van muziekscholen, zoals dat al op verschillende plaatsen is gebeurd.
Wil ik daar wel aan mee werken?

….
Ja, toen was het toch even stil. Maar ik geloof heel erg in een individuele benadering, een lesplan op maat binnen grotere gestelde kaders (Raamleerplan), ik ben een professional.  Ik ben een bekwame en bevoegde docent, dus ik doe niets verkeerd… Het gaat mis bij de overheid, bij de overhead.. Ja dat laatste heb ik goed getypt hoor, ik doel op de overhead van muziekscholen en centra voor de kunsten… Want dáár gaat volgens mij een groot deel van die lesgelden heen…
Misschien is het zelfs wel goed om bv een docentencollectief op te zetten náást muziekscholen. Zo ontstaat marktwerking en gaan misschien de prijzen weer naar beneden??

Aanmelden voor (groot) koperlessen in het nieuwe schooljaar is in ieder geval mogelijk bij mij!