Interessant leesvoer voor musici en verenigingsbesturen

Zoals de meesten van jullie wel weten, ben ik gek op lezen, dus als ik ook maar een beetje vrije tijd heb, vind je mij met een boek, weggekropen in een hoekje van de bank of, in de zomer,  in de tuin.

En wat is dan leuker dan een boek te lezen dat ook nog verband houdt met je werk?
In die categorie valt het boek ‘Verder kijken dan de muzieknoot lang is’ van Ivo Kouwenhoven.

Ivo Kouwenhoven kennen velen van jullie wellicht van de werken voor jeugdorkest/opleidingsorkest die hij heeft gecomponeerd, of van de jeugdfestivals die hij met zijn uitgeverij Himalaya Music organiseert…
Ivo schrijft regelmatig columns over zijn werk als dirigent van jeugdorkesten, en die columns lees ik altijd met veel plezier. Omdat ze verhalen over herkenbare situaties, maar vaak ook omdat het eye-openers zijn.
Ja, zeker weet ik zelf ook veel over werken met jeugdleden, maar ik probeer me op dat vlak ook steeds te verbeteren, en daar kan zo’n column soms echt een prikkel voor zijn!

Het boek is eigenlijk een verzameling van columns. Over jeugdbeleid, over omgaan met jeugdleden, met nieuwe leden, met toptalentjes, met wat minder begenadigde instrumentalisten, over aansluiten bij de belevingswereld van de jeugd, over ledenwerving, over dirigenten, maar ook over doorstroming vanuit het jeugdorkest, de jeugdopleiding, het behoud van leden, bladmuziek…
Eigenlijk over het hele wel en wee van een muziekvereniging met betrekking tot jeugd!

Ik denk dat het boek voor veel verenigingsbesturen, maar ook voor dirigenten een eye-opener kan zijn, een verfrissende kijk op de jeugd in een blaasorkest in deze tijd…

De tijd van Sinterklaascadeaus en kerstpakketten komt eraan, ik zou eigenlijk de besturen van al mijn orkesten aan willen raden om zichzelf dit boek cadeau te doen, of het op hun verlanglijstje te schrijven!
Waarom? Voor een sprankelend nieuwjaar vol blijvend jeugdig muziekenthousiasme!

Het boek is te bestellen door een mail te sturen naar info@himalayamusic.nl

 

gehoorbescherming voor musici en amateurmuzikanten

Gehoorbeschadiging wordt veroorzaakt door een combinatie van geluidsvolume – boven de 80 dB wordt het risicovol – en de duur van blootstelling – hoeveel uur zit een musicus in de ‘herrie’.
Inmiddels hebben veertien professionele symfonieorkesten en de overheid  een arboconvenant gesloten die de werkgever verplicht om voorzieningen te treffen, zoals geluidsdemping, optimale orkestopstelling en individuele gehoorbescherming.

Maar ja… voor amateurorkesten bestaan zulke regels en voorzieningen natuurlijk niet. En dat terwijl een gemiddeld harmonieorkest aardig wat decibellen produceert. Veel amateurmuzikanten maken aardig wat muziekuren, dus gehoorbeschadiging ligt op de loer.

Zelf ben ik nog zoekende naar een ideale gehoorbeschermer… Als je met oordopjes in speelt krijg je een heel ander klankbeeld terug. Dat wat je speelt klinkt in jouw oren/hoofd veel harder, terwijl anderen juist zeggen dat je zachter speelt. Ook vind ik het vreselijk lastig om de toon qua klank mooi te houden. Ook door het vertekende beeld door die dopjes…
In een groot orkest speel ik soms wel met 1 dopje in (aan de kant waar de meeste ‘herrie’ zit). Je hoort dan met 1 oor wel normaal, wat het spelen een stuk gemakkelijker maakt, maar je beschermt er natuurlijk maar 1 oor mee.
Ook in lessituaties in ruimtes met een slechte akoestiek, doe ik soms in 1 oor een dopje. Beter dan niks, denk ik dan maar.

Het Gelders Fanfare Orkest heeft vorig jaar een pilot gedaan met verschillende soorten gehoorbeschermers. De ervaringen kun je hier lezen!

Hopelijk komt de techniek ooit zover dat er oordopjes op de markt komen die wél ideaal zijn voor muzikanten. Ik houd het uiteraard nauwlettend in de gaten!

muziekdocent in de 21e eeuw

Afgelopen vrijdag was ik weer even terug op ‘mijn’ Fontys Conservatorium, waar ik tussen 1999 en 2009 mijn tweede thuis had.
Man, wat heb ik daar veel geleerd, veel bloed (nou…. dat viel mee), zweet (dat zeker) en tranen (ook die!) gestudeerd…
Wat was het ook een gezellige tijd! Eindelijk op een school met mensen die mijn droom begrepen, mijn droom deelden!

Wat was het tof om weer even terug te zijn op het oude nest. Wat is er ook veel veranderd…

En veranderen doet er zeker veel, in het werkveld, maar ook in de maatschappij. Dat was mede de reden dat het conservatorium een intervisiedag voor buitenschoolse muziekeducatie organiseerde… Een boeiende ochtend was het, met de presentatie van een onderzoek naar buitenschoolse muziekeducatie in de provincie Brabant, een keynote van Suzan Lutke en verschillende praktijkvoorbeelden van hoe buitenschoolse muziekeducatie in de huidige tijd kan worden vormgegeven.
Het was een dag die bedoeld was om je als muziekdocent te (her)bezinnen op jouw positie in de maatschappij.
Nou, ik kan je zeggen, dat doel is bij mij zeker bereikt!

Met mijn hoofd vol gedachtes en ideeën reisde ik weer huiswaarts, op weg naar weer een aantal buitenschoolse muzieklessen!

In dit blog zet ik mijn gedachtes op een rijtje… Reacties zijn altijd meer dan welkom, ik wissel graag van gedachten met jullie.

Je kunt Facebook niet openen of je komt wel weer een filmpje of artikel tegen waarin het goede van muziek wordt verteld. Muziek is goed voor iedereen. Muziek is een taal die iedereen spreekt, is ook een veel gehoorde kreet. Veel projecten voor vluchtelingen draaien om  muziek, omdat je met muziek heel snel iemand bereikt… En dan nog dat Meer muziek in de klas, dat kent tegenwoordig iedereen, toch?
Maar ja, dat gaat dan toch vooral over binnenschoolse muziekeducatie, en aangezien ik geen schoolmuziek gestudeerd heb, is dat niet zo zeer mijn terrein. Of toch wel? Want ik ga regelmatig voor workshops en lessenseries naar basisscholen, en doe dat met superveel plezier…

Mark Rutte op tv die aangeeft dat gevallen muziekscholen (en dat waren er heel wat, zeker in de provincie Brabant), hun teloorgang aan zichzelf te danken hadden én dat de landelijke politiek hierop geen invloed heeft. Nee, dit valt onder de verantwoordelijkheid van gemeenten. Nou, lekker dan! En zeker die quote dat het hun eigen schuld was dat ze hun deuren moesten sluiten, die muziekscholen. Dat doet pijn…

Maar wacht nou ‘s even…. Misschien is het wel zo dat op die muziekscholen nog niet goed werd nagedacht over de positie van muziekonderwijs in de 21e eeuwse samenleving… Waren ze niet goed voorbereid op de vraag die uit de samenleving kwam? Of…?
Teveel overhead? Of…?
Ik kan er geen passend antwoord op geven…

Zelf heb ik ooit ingevallen op een muziekschool als docent, maar verder heb ik nooit op zo’n school gewerkt. Vroeger, van mijn 8e tot mijn 17e volgde ik zelf lessen aan een muziekschool.
De docent bepaalde, vanuit zijn expertise en ervaring, welke lesboeken er gebruikt werden en welke composities er op de lessenaar lagen. Het was methodegestuurd onderwijs. Mij maakte het allemaal niet uit, als ik maar lekker muziek kon maken! Ik studeerde net zolang tot ik het huiswerk van die week goed kon spelen…

Methodegestuurd onderwijs, dat was er ook op het conservatorium.

In de methodiek-lessen leerden we over het zogenaamde bloem-model. Alle aspecten van het musiceren kwamen als blaadjes van de bloem bij elkaar en uiteindelijk leidden deze naar het hart van de bloem, het goed uitvoeren van een bepaald muziekstuk.
Zo werk je bijvoorbeeld aan een toonladder, ritme, ademhaling etc, om uiteindelijk bij dat muziekstuk uit te komen… Je probeert de blaadjes van de bloem zodanig te maken dat ze aansluiten bij de behoeften van een leerling. Dat is iets wat ik in mijn dagelijks lespraktijk nog altijd doe… Een dyslectische leerling benader je bijvoorbeeld meer auditief, pas later ga je naar de noten op papier.

De titel van dit blog is ‘muziekdocent in de 21e eeuw’… Maar wat is er dan zo anders in de 21e eeuw? Volgens alle reclamepraatjes maakt muziek slim, creatief, goed in samenwerken etc…
Maar hoe zit dat dan met de traditionele 1-op-1 lessen? Leer je daar dan van samenwerken? En van die traditionele methodegestuurde opleiding, wordt je daar zo creatief van?
Maar die methode is wel prettig als leidraad toch? Voor wie eigenlijk? Voor de leerling? Of voor mij als docent?

Ik denk dat een methode prettig is als leidraad, voor alle partijen. Maar of dat per se een traditionele methode moet zijn? In mijn optiek is het slim om de methode ook op de leerling af te stemmen. Leerlingen hebben allemaal verschillende intelligenties (zoek maar eens op meervoudige intelligentie) en je kunt ze dus allemaal op een andere manier het beste bereiken en hen laten genieten van muziek en muziek maken! Want dat is toch het uiteindelijke doel. Probeer steeds vanuit de leerling te denken, niet vanuit ‘jouw’ methode.

En dan nog iets anders: muziek is goed voor iedereen! Toch?!
Maar als dat zo is, moeten we dan ook niet voor elke aparte doelgroep een apart programma aanbieden?
Ik kan er zo al wel een aantal bedenken (waarvan ik enkele voorbeelden ook al aan het uitwerken ben)
– Met muziek meer zelfvertrouwen (voor faalangstige jongeren)
– Werelds feest (voor jongeren met verschillende culturele achtergronden)
– Blaas je best (voor leerlingen van harmonieën en fanfares)
– 2 maten rust (voor (jong)volwassenen met een ernstige ziekte)

De lessen van deze verschillende programma’s kunnen elkaar wellicht best gedeeltelijk overlappen… Maar hier komt ook een stukje marketing om de hoek kijken. Ja, ook daar moet de hedendaagse muziekdocent in thuis zijn!

Zelf ben ik de afgelopen tijd al erg druk geweest met het nadenken en brainstormen over mijn lespraktijk, en welke plaats ik als docent inneem in de maatschappij. De intervisiedag heeft me geholpen verder te denken over deze zaken. Wordt dus zeker vervolgd.

Wil je reageren? Heb je ideeën? Laat het me weten!

Blessures bij het musiceren

Muziek maak je niet alleen met je instrument, maar vooral ook met je lichaam. Voor zangers en dirigenten geldt zelfs: het lichaam is hun énige instrument. Om ontspannen te kunnen musiceren is een goede lichaamsbeheersing dus essentieel. Een verkeerde houding of techniek kan tot allerlei klachten leiden, zoals pijn en ontstekingen aan spieren, pezen en gewrichten of problemen met de ademhaling of stembanden.
Pijn, krachtverlies en stijfheid beïnvloeden de muzikale prestaties. Door een stijve nek of een pijnlijke schouder ga je anders bewegen. Zo raken de spieren uit balans. Ook kan pijn je ademhaling, concentratievermogen, slaappatroon en stemming negatief beïnvloeden. Je dreigt dan in een vicieuze cirkel te belanden, waardoor je niet meer optimaal kunt functioneren.

Een goede lichaamsbeheersing is van levensbelang voor en musicus, maar ook voor een amateurmuzikant die (vele) uren per week studeert.

Je kunt hiervoor naar een Mensendieck therapeut gaan die je leert om je lichaam beter te beheersen, maar ook de Alexander techniek wordt veel gebruikt.

Ik zal uitleggen wat het verschil is tussen die twee:

Bij Mensendieck draait het erom dat veel klachten kunnen worden behandeld of liever nog voorkomen met behulp  van een Mensendieck therapeut.  De oefentherapeut maakt patienten bewust van hun houding en manier van spelen in relatie tot de klachten die ze hebben, maar ook van de reactie van het lichaam op pijn, (over)belasting en spanningen.
Samen gaan patient en therapeut op zoek naar de oorzaak van de klachten. Onder begeleiding van de therapeut leert een musicus zo een gezondere houding en manier van spelen. Zo leer je verkeerde (speel)gewoontes herkennen en doorbreken, wat uiteraard beter is voor jou en je lichaam, maar ook voor je muziek!

De Alexander Techniek leert musici hoe ze efficienter kunnen omgaan met hun bewegingsmechanisme.
Ook wordt deze gebruikt om klachten te voorkomen en verhelpen, podiumangst te verminderen en beter te presteren!

Omdat musici veel van zichzelf in de muziek leggen, wordt er niet alleen gekeken naar enkel fysieke factoren. Ook wordt je bewuster van dingen als: Hoe ga ik om met druk? Wat denk ik precies voor dat moeilijke loopje? Door o.a. antwoord te geven op deze vragen, raak je geoefend in het opsporen van overbodige mechanismen en gedachten die de muziek en de uitvoering ervan hinderen.

Alexander Techniek biedt je de mogelijkheid om belemmerende en vaak hinderlijke mechanismen mentaal te leren stoppen, zodat de muziek vollediger tot zijn recht kan komen. Door het benaderen van je lichaam en geest als een eenheid en het zuiver focussen van je gedachten, ben je beter in staat om geco?rdineerd te handelen.

Aan veel conservatoria is Alexander Techniek tegenwoordig een vast onderdeel van het curriculum. Musici en conservatoriumstudenten staan vaak onder grote druk om zo goed mogelijk te presteren. Denk bijvoorbeeld aan optredens, voorspeelklassen, examenstress, het samenspel met collega-musici en je (onberispelijke) persoonlijke prestatie. Je wilt niet verstek laten gaan omdat je bijvoorbeeld last hebt van je pols!
Bovendien bestaat dan de kans dat je plek wordt ingenomen door een andere kandidaat. Veel musici trekken vaak pas laat aan de bel als er iets mis is. Dit is jammer, want hoe eerder je een klacht signaleert hoe beter je hem in de regel kan verhelpen.

Ikzelf heb gelukkig geen klachten, maar wil me toch verder gaan verdiepen in Mensendieck en de Alexander techniek. Voor mezelf, maar ook om mijn leerlingen en orkestleden daarmee te kunnen helpen!

jahoor, het is weer die tijd van het jaar

De blaadjes vallen, een straffe oostenwind steekt op, de ene dag zon en nog aardig warm, de volgende dag koud en winderig… De verkoudheid ligt op de loer.

Ikzelf werd er vorige week vol door getroffen.. Naar gevoel, keelpijn, hoesten, snotteren én geen stem. Dat laatste is vooral als dirigent en docent heel vervelend, maar ach.. De orkestleden en leerlingen houden er wel rekening mee en dan gaat het allemaal best.

Maar dan het spelen. Ik kreeg er afgelopen week alweer veel vragen over: kan/mag dat dan wel als je verkouden bent, en wordt het dan niet erger?

Ik zeg altijd: proberen kan altijd, je voelt zelf het beste hoe het gaat en of je meer of minder last krijgt.
Zelf ben ik ook weleens naar huis gegaan van een repetitie omdat ik alleen maar zat te hoesten. Maar het komt ook voor dat ik me juíst beter ga voelen als ik ga spelen.

En ja, hoge noten lukken wel wat minder, en ja ik heb minder adem, maar het is wél ontspannen!

Wat wel belangrijk is als je verkouden hebt zitten ‘toeteren’: zorg dat je in ieder geval je mondstuk goed ontsmet. Even uitkoken in een pannetje met 1/2 deel azijn en 1/2 deel water en klaar is Kees!

Ik wens iedereen een gezond najaar/herfst toe!

PS. over gezondheid gesproken: de komende periode zal ik in mijn blogs aandacht besteden aan onder andere gehoorbescherming en houding!

Digitale leeromgeving buitenschoolse cultuureducatie

Vanuit het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst wordt gewerkt aan het opzetten van een digitale leeromgeving buitenschoolse cultuureducatie.
In 2014 is het Raamleerplan Blazers herzien en nu wil het LKCA dit document verrijken door filmpjes van voorbeelden van de 4 examen-niveaus op haar website te zetten. Doel is het creëren van een landelijk digitaal platform waar deze kennis zichtbaar gemaakt wordt en om de opgedane kennis en werkwijzen breder te delen, anderen te inspireren en referenties te bieden.

Ik ben gevraagd om medewerking te verlenen aan dit project voor mijn hoofdinstrument euphonium! En wel door filmpjes te maken in de lessen én het opstellen van een repertoirelijst voor de verschillende examenniveaus!

De bedoeling is dat alles vanaf januari 2017 online staat!

Met muziek meer zelfvertrouwen

Zoals een aantal van jullie wellicht wel weten, werk ik naast mijn werk als musicus ook bij een studiebegeleidingsinstituut in Breda. Ik werk daar als floormanager, begeleid pubers met hun huiswerk, zorg voor marketing én verzorg er ook faalangstreductietrainingen.

Dat laatste is iets wat ik bijzonder graag doe: je ziet de cursisten groeien gedurende de weken dat je met ze werkt. Ze bloeien helemaal op, en dat is prachtig om te zien.

Faalangst is niet altijd alleen maar schoolgerelateerd. Ook in hobby’s, zoals muziek kunnen mensen last hebben van faalangst. Bij muziek wordt dan al snel gesproken over podiumangst. Als spelend muzikant heb ik er zelf ook behoorlijk wat last van gehad… Maar uiteindelijk heeft de muziek zelf me er altijd doorheen gesleept.. En dat bracht me op het idee om faalangstige muzikanten te gaan helpen om hun (podium)angst te overwinnen! En dat ga ik doen met het programma ‘Met muziek meer zelfvertrouwen’

We beginnen met een intake van een uur waarin de leerling een stukje mag spelen, maar vooral vertelt over waar hij/zij tegenaan loopt bij het muziek maken, maar misschien ook wel in het dagelijks leven!

Aan de hand daarvan gaan we 3x een uur samen aan de slag met (muzikale) opdrachten, waarmee de leerling handvaten krijgt aangereikt om de angst de baas te worden.

Als blijkt dat er na deze serie van 4 uren nog behoefte is aan meer hulp en coaching, dan is dat natuurlijk mogelijk!

Heb jij weleens overmatig last van zenuwen als je moet optreden? Zou je daar wel iets aan willen doen?
Neem dan geheel vrijblijvend contact met me op!

Het seizoen is weer begonnen

Het is inmiddels september en gisteren heb ik mijn eerste repetities weer gedirigeerd. Ook mijn muzieklessen starten weer vanaf deze week, dus het ‘normale leven’ is weer begonnen!

Ik heb een heerlijke vakantie gehad waarin ik heb genoten van mijn vrije tijd, mijn website heb vernieuwd, instrumenten schoon heb gemaakt, veel muziek heb geluisterd en veel heb gelezen, heerlijk heb uitgerust en inspiratie heb opgedaan voor het komende seizoen.

Wat het komende seizoen gaat brengen?
Een hoop leuke concerten met de verschillende orkesten, zowel spelend als dirigerend. Natuurlijk ook weer aantal leerlingen die dit jaar op examen gaan. Super om ze daarbij te coachen en begeleiden!

Daarnaast is het nog wachten op de uitslag van de compositiewedstrijd waaraan ik deelneem, maar in ieder geval wordt mijn stuk professioneel opgenomen! Hoe gaaf is dat?!

Ik heb me, na deze buitengewoon inspirerende compositie-escapade voorgenomen om ook het komende seizoen minimaal één compositie te schrijven… Het hoe en wat moet nog wat vorm krijgen, maar het seizoen is ook pas net begonnen!

Hopelijk lukt het ook om dit jaar ook mijn privélespraktijk wat meer te gaan uitbouwen, en dan speciaal voor díe leerlingen die het lastig vinden om in de ‘gebruikelijke’ pas te lopen. Dus bijvoorbeeld voor mensen met dyslexie of andere lichamelijke of geestelijke beperkingen… Later meer hierover op mijn website…

Voor nu wens ik iedereen een buitengewoon plezierig en succesvol muzikaal seizoen toe!

Gecompenseerd, 4 ventielen…..??

Ik krijg als euphoniumspeler en -docent regelmatig vragen over wat nou eigenlijk het compensatiesysteem op een euphonium inhoudt. En of je als je 4 ventielen op je instrument hebt ook automatisch een gecompenseerd instrument hebt…

Tijd voor een uiteenzetting hierover!

Ik denk dat de meeste volgers van dit blog wel weten hoe ventielen werken: ieder ventiel verlaagt de natuurtonen. Het eerste ventiel met 1 hele toon, het tweede ventiel met een halve toon, het derde ventiel met anderhalve toon en het vierde ventiel met twee-en-halve toon.

Nu is het zo dat ieder ventiel op zich in staat is om het hele instrument met de genoemde toonsafstand te verlagen, maar de problemen ontstaan wanneer er ventielcombinaties worden gebruikt. Wanneer je nu het eerste en het derde ventiel combineert, verlaat het derde ventiel te weinig. Het instrument is immers langer geworden door de inzet van het eerste ventiel…

Euphoniums met een vierde ventiel gebruiken in plaats van de combinatie van eerste en derde ventiel dus het vierde ventiel, omdat dan dezelfde toon wel zuiver gespeeld kan worden.

Toch zijn instrumenten met een zogenaamd kwartventiel niet standaard gecompenseerd. ‘Gecompenseerd’ houdt namelijk in dat zodra het derde (voor een instrument met 3 ventielen) of het vierde ventiel (in geval van een instrument met 4 ventielen) er extra buizen worden gebruikt los van de buizen die aan ieder ventiel afzonderlijk gekoppeld zijn. Hiermee worden de zuiverheidsproblemen die bij ventielcombinaties ontstaan opgelost.

Ik heb geprobeerd deze uitleg kort en eenvoudig te houden, maar mocht je meer willen lezen, dan kan dat in dit artikel.

Euphonium studeren in de zomervakantie

Veel van mijn leerlingen zeggen het al aan het begin van de vakantie: ‘Geef mij maar niet te veel huiswerk op, want ik ga toch niet spelen’
En dat begrijp ik ook wel, vakantie is een tijd van rust en tijd voor andere dingen…

Toch probeer ik hen altijd te overtuigen om niet helemaal niks te doen, maar om de vakantie te gebruiken voor iets ‘anders dan anders’.
Misschien ook wel een idee voor mijn volgers?!

Zomaar wat ideetjes:
– zoek splinternieuwe stukken om te gaan spelen (mijn favoriet)
– speel stukken van een tijd geleden nog eens door (kost minder moeite en geeft vaak een goed gevoel omdat je de stukken al goed beheerst)
– ga je eens verdiepen in een compleet ander genre (bv jazz voor klassiek geschoolden)
– probeer zonder bladmuziek eens een bekend liedje uit je hoofd te spelen
– zoek een leuk liedje op youtube en probeer mee te spelen
– probeer eens een eigen ‘song’ te componeren (dat hoeft niet moeilijk te zijn, ga maar s gewoon zitten en bedenk een leuk melodietje, je zult zien dat het meevalt en dat het erg leuk is!)

Ik ben benieuwd wat jij doet om in de zomervakantie met een zomerse bril op te musiceren!