gehoorbescherming voor musici en amateurmuzikanten

Gehoorbeschadiging wordt veroorzaakt door een combinatie van geluidsvolume – boven de 80 dB wordt het risicovol – en de duur van blootstelling – hoeveel uur zit een musicus in de ‘herrie’.
Inmiddels hebben veertien professionele symfonieorkesten en de overheid  een arboconvenant gesloten die de werkgever verplicht om voorzieningen te treffen, zoals geluidsdemping, optimale orkestopstelling en individuele gehoorbescherming.

Maar ja… voor amateurorkesten bestaan zulke regels en voorzieningen natuurlijk niet. En dat terwijl een gemiddeld harmonieorkest aardig wat decibellen produceert. Veel amateurmuzikanten maken aardig wat muziekuren, dus gehoorbeschadiging ligt op de loer.

Zelf ben ik nog zoekende naar een ideale gehoorbeschermer… Als je met oordopjes in speelt krijg je een heel ander klankbeeld terug. Dat wat je speelt klinkt in jouw oren/hoofd veel harder, terwijl anderen juist zeggen dat je zachter speelt. Ook vind ik het vreselijk lastig om de toon qua klank mooi te houden. Ook door het vertekende beeld door die dopjes…
In een groot orkest speel ik soms wel met 1 dopje in (aan de kant waar de meeste ‘herrie’ zit). Je hoort dan met 1 oor wel normaal, wat het spelen een stuk gemakkelijker maakt, maar je beschermt er natuurlijk maar 1 oor mee.
Ook in lessituaties in ruimtes met een slechte akoestiek, doe ik soms in 1 oor een dopje. Beter dan niks, denk ik dan maar.

Het Gelders Fanfare Orkest heeft vorig jaar een pilot gedaan met verschillende soorten gehoorbeschermers. De ervaringen kun je hier lezen!

Hopelijk komt de techniek ooit zover dat er oordopjes op de markt komen die wél ideaal zijn voor muzikanten. Ik houd het uiteraard nauwlettend in de gaten!

Noot voor Nood

Eind december, zo vlak voor kerst, is het weer zover: Serious Request! Dit keer staat het Glazen Huis in Breda. En aangezien ik in de gemeente Breda woon, hoor en lees ik al een hoop over acties die op touw worden gezet.

Eén van die acties is ’24 uur noot voor nood’. Deze actie wordt op 23 en 24 december gehouden in het Onze Lieve Vrouwelyceum in Breda.
De bedoeling is dat er 24 uur lang muziek gemaakt wordt voor het goede doel. Iedere muzikant laat zich sponsoren voor minimaal 1 euro per minuut en al het opgehaalde sponsorgeld wordt gedoneerd aan Serious Request.
Het goede doel van dit jaar is het Rode Kruis, en dan meer specifiek het bestrijden van longontsteking in onder andere de Hoorn van Afrika en landen als bv Haiti. Jaarlijks sterven zo’n 900.000 kinderen aan longontsteking.

Je voelt ‘m natuurlijk al een beetje aankomen: ik ga meedoen aan deze muziekmarathon!
Je kunt van de actie vinden wat je wilt, maar ik vind het een mooi idee dat ik met een mini-concert  niet alleen mensen hier in Nederland blij maak en hen wellicht voor het eerst laat kennismaken met de veelzijdigheid van een euphonium, maar tegelijkertijd ook kinderlevens kan redden…

Ik ga op 24 december ‘s morgens (onder voorbehoud, want de indeling moet nog gemaakt worden) een concert van 10 minuten geven.
Tijdens dat concert zal ik twee stukken laten horen, namelijk ‘Freewheeling’ van Martin Ellerby en ‘Funk’ van Allen Vizzutti.

Mijn vraag aan jullie is tweeledig:
a.  Sta jij ook achter dit mooie initiatief? Sponsor mij dan! Je kunt me per minuut muziek sponsoren.
b.  Speel je een instrument of zing je? Doe dan zélf óók mee aan deze toffe muziekmarathon!

muziekdocent in de 21e eeuw

Afgelopen vrijdag was ik weer even terug op ‘mijn’ Fontys Conservatorium, waar ik tussen 1999 en 2009 mijn tweede thuis had.
Man, wat heb ik daar veel geleerd, veel bloed (nou…. dat viel mee), zweet (dat zeker) en tranen (ook die!) gestudeerd…
Wat was het ook een gezellige tijd! Eindelijk op een school met mensen die mijn droom begrepen, mijn droom deelden!

Wat was het tof om weer even terug te zijn op het oude nest. Wat is er ook veel veranderd…

En veranderen doet er zeker veel, in het werkveld, maar ook in de maatschappij. Dat was mede de reden dat het conservatorium een intervisiedag voor buitenschoolse muziekeducatie organiseerde… Een boeiende ochtend was het, met de presentatie van een onderzoek naar buitenschoolse muziekeducatie in de provincie Brabant, een keynote van Suzan Lutke en verschillende praktijkvoorbeelden van hoe buitenschoolse muziekeducatie in de huidige tijd kan worden vormgegeven.
Het was een dag die bedoeld was om je als muziekdocent te (her)bezinnen op jouw positie in de maatschappij.
Nou, ik kan je zeggen, dat doel is bij mij zeker bereikt!

Met mijn hoofd vol gedachtes en ideeën reisde ik weer huiswaarts, op weg naar weer een aantal buitenschoolse muzieklessen!

In dit blog zet ik mijn gedachtes op een rijtje… Reacties zijn altijd meer dan welkom, ik wissel graag van gedachten met jullie.

Je kunt Facebook niet openen of je komt wel weer een filmpje of artikel tegen waarin het goede van muziek wordt verteld. Muziek is goed voor iedereen. Muziek is een taal die iedereen spreekt, is ook een veel gehoorde kreet. Veel projecten voor vluchtelingen draaien om  muziek, omdat je met muziek heel snel iemand bereikt… En dan nog dat Meer muziek in de klas, dat kent tegenwoordig iedereen, toch?
Maar ja, dat gaat dan toch vooral over binnenschoolse muziekeducatie, en aangezien ik geen schoolmuziek gestudeerd heb, is dat niet zo zeer mijn terrein. Of toch wel? Want ik ga regelmatig voor workshops en lessenseries naar basisscholen, en doe dat met superveel plezier…

Mark Rutte op tv die aangeeft dat gevallen muziekscholen (en dat waren er heel wat, zeker in de provincie Brabant), hun teloorgang aan zichzelf te danken hadden én dat de landelijke politiek hierop geen invloed heeft. Nee, dit valt onder de verantwoordelijkheid van gemeenten. Nou, lekker dan! En zeker die quote dat het hun eigen schuld was dat ze hun deuren moesten sluiten, die muziekscholen. Dat doet pijn…

Maar wacht nou ‘s even…. Misschien is het wel zo dat op die muziekscholen nog niet goed werd nagedacht over de positie van muziekonderwijs in de 21e eeuwse samenleving… Waren ze niet goed voorbereid op de vraag die uit de samenleving kwam? Of…?
Teveel overhead? Of…?
Ik kan er geen passend antwoord op geven…

Zelf heb ik ooit ingevallen op een muziekschool als docent, maar verder heb ik nooit op zo’n school gewerkt. Vroeger, van mijn 8e tot mijn 17e volgde ik zelf lessen aan een muziekschool.
De docent bepaalde, vanuit zijn expertise en ervaring, welke lesboeken er gebruikt werden en welke composities er op de lessenaar lagen. Het was methodegestuurd onderwijs. Mij maakte het allemaal niet uit, als ik maar lekker muziek kon maken! Ik studeerde net zolang tot ik het huiswerk van die week goed kon spelen…

Methodegestuurd onderwijs, dat was er ook op het conservatorium.

In de methodiek-lessen leerden we over het zogenaamde bloem-model. Alle aspecten van het musiceren kwamen als blaadjes van de bloem bij elkaar en uiteindelijk leidden deze naar het hart van de bloem, het goed uitvoeren van een bepaald muziekstuk.
Zo werk je bijvoorbeeld aan een toonladder, ritme, ademhaling etc, om uiteindelijk bij dat muziekstuk uit te komen… Je probeert de blaadjes van de bloem zodanig te maken dat ze aansluiten bij de behoeften van een leerling. Dat is iets wat ik in mijn dagelijks lespraktijk nog altijd doe… Een dyslectische leerling benader je bijvoorbeeld meer auditief, pas later ga je naar de noten op papier.

De titel van dit blog is ‘muziekdocent in de 21e eeuw’… Maar wat is er dan zo anders in de 21e eeuw? Volgens alle reclamepraatjes maakt muziek slim, creatief, goed in samenwerken etc…
Maar hoe zit dat dan met de traditionele 1-op-1 lessen? Leer je daar dan van samenwerken? En van die traditionele methodegestuurde opleiding, wordt je daar zo creatief van?
Maar die methode is wel prettig als leidraad toch? Voor wie eigenlijk? Voor de leerling? Of voor mij als docent?

Ik denk dat een methode prettig is als leidraad, voor alle partijen. Maar of dat per se een traditionele methode moet zijn? In mijn optiek is het slim om de methode ook op de leerling af te stemmen. Leerlingen hebben allemaal verschillende intelligenties (zoek maar eens op meervoudige intelligentie) en je kunt ze dus allemaal op een andere manier het beste bereiken en hen laten genieten van muziek en muziek maken! Want dat is toch het uiteindelijke doel. Probeer steeds vanuit de leerling te denken, niet vanuit ‘jouw’ methode.

En dan nog iets anders: muziek is goed voor iedereen! Toch?!
Maar als dat zo is, moeten we dan ook niet voor elke aparte doelgroep een apart programma aanbieden?
Ik kan er zo al wel een aantal bedenken (waarvan ik enkele voorbeelden ook al aan het uitwerken ben)
– Met muziek meer zelfvertrouwen (voor faalangstige jongeren)
– Werelds feest (voor jongeren met verschillende culturele achtergronden)
– Blaas je best (voor leerlingen van harmonieën en fanfares)
– 2 maten rust (voor (jong)volwassenen met een ernstige ziekte)

De lessen van deze verschillende programma’s kunnen elkaar wellicht best gedeeltelijk overlappen… Maar hier komt ook een stukje marketing om de hoek kijken. Ja, ook daar moet de hedendaagse muziekdocent in thuis zijn!

Zelf ben ik de afgelopen tijd al erg druk geweest met het nadenken en brainstormen over mijn lespraktijk, en welke plaats ik als docent inneem in de maatschappij. De intervisiedag heeft me geholpen verder te denken over deze zaken. Wordt dus zeker vervolgd.

Wil je reageren? Heb je ideeën? Laat het me weten!

Blessures bij het musiceren

Muziek maak je niet alleen met je instrument, maar vooral ook met je lichaam. Voor zangers en dirigenten geldt zelfs: het lichaam is hun énige instrument. Om ontspannen te kunnen musiceren is een goede lichaamsbeheersing dus essentieel. Een verkeerde houding of techniek kan tot allerlei klachten leiden, zoals pijn en ontstekingen aan spieren, pezen en gewrichten of problemen met de ademhaling of stembanden.
Pijn, krachtverlies en stijfheid beïnvloeden de muzikale prestaties. Door een stijve nek of een pijnlijke schouder ga je anders bewegen. Zo raken de spieren uit balans. Ook kan pijn je ademhaling, concentratievermogen, slaappatroon en stemming negatief beïnvloeden. Je dreigt dan in een vicieuze cirkel te belanden, waardoor je niet meer optimaal kunt functioneren.

Een goede lichaamsbeheersing is van levensbelang voor en musicus, maar ook voor een amateurmuzikant die (vele) uren per week studeert.

Je kunt hiervoor naar een Mensendieck therapeut gaan die je leert om je lichaam beter te beheersen, maar ook de Alexander techniek wordt veel gebruikt.

Ik zal uitleggen wat het verschil is tussen die twee:

Bij Mensendieck draait het erom dat veel klachten kunnen worden behandeld of liever nog voorkomen met behulp  van een Mensendieck therapeut.  De oefentherapeut maakt patienten bewust van hun houding en manier van spelen in relatie tot de klachten die ze hebben, maar ook van de reactie van het lichaam op pijn, (over)belasting en spanningen.
Samen gaan patient en therapeut op zoek naar de oorzaak van de klachten. Onder begeleiding van de therapeut leert een musicus zo een gezondere houding en manier van spelen. Zo leer je verkeerde (speel)gewoontes herkennen en doorbreken, wat uiteraard beter is voor jou en je lichaam, maar ook voor je muziek!

De Alexander Techniek leert musici hoe ze efficienter kunnen omgaan met hun bewegingsmechanisme.
Ook wordt deze gebruikt om klachten te voorkomen en verhelpen, podiumangst te verminderen en beter te presteren!

Omdat musici veel van zichzelf in de muziek leggen, wordt er niet alleen gekeken naar enkel fysieke factoren. Ook wordt je bewuster van dingen als: Hoe ga ik om met druk? Wat denk ik precies voor dat moeilijke loopje? Door o.a. antwoord te geven op deze vragen, raak je geoefend in het opsporen van overbodige mechanismen en gedachten die de muziek en de uitvoering ervan hinderen.

Alexander Techniek biedt je de mogelijkheid om belemmerende en vaak hinderlijke mechanismen mentaal te leren stoppen, zodat de muziek vollediger tot zijn recht kan komen. Door het benaderen van je lichaam en geest als een eenheid en het zuiver focussen van je gedachten, ben je beter in staat om geco?rdineerd te handelen.

Aan veel conservatoria is Alexander Techniek tegenwoordig een vast onderdeel van het curriculum. Musici en conservatoriumstudenten staan vaak onder grote druk om zo goed mogelijk te presteren. Denk bijvoorbeeld aan optredens, voorspeelklassen, examenstress, het samenspel met collega-musici en je (onberispelijke) persoonlijke prestatie. Je wilt niet verstek laten gaan omdat je bijvoorbeeld last hebt van je pols!
Bovendien bestaat dan de kans dat je plek wordt ingenomen door een andere kandidaat. Veel musici trekken vaak pas laat aan de bel als er iets mis is. Dit is jammer, want hoe eerder je een klacht signaleert hoe beter je hem in de regel kan verhelpen.

Ikzelf heb gelukkig geen klachten, maar wil me toch verder gaan verdiepen in Mensendieck en de Alexander techniek. Voor mezelf, maar ook om mijn leerlingen en orkestleden daarmee te kunnen helpen!

jahoor, het is weer die tijd van het jaar

De blaadjes vallen, een straffe oostenwind steekt op, de ene dag zon en nog aardig warm, de volgende dag koud en winderig… De verkoudheid ligt op de loer.

Ikzelf werd er vorige week vol door getroffen.. Naar gevoel, keelpijn, hoesten, snotteren én geen stem. Dat laatste is vooral als dirigent en docent heel vervelend, maar ach.. De orkestleden en leerlingen houden er wel rekening mee en dan gaat het allemaal best.

Maar dan het spelen. Ik kreeg er afgelopen week alweer veel vragen over: kan/mag dat dan wel als je verkouden bent, en wordt het dan niet erger?

Ik zeg altijd: proberen kan altijd, je voelt zelf het beste hoe het gaat en of je meer of minder last krijgt.
Zelf ben ik ook weleens naar huis gegaan van een repetitie omdat ik alleen maar zat te hoesten. Maar het komt ook voor dat ik me juíst beter ga voelen als ik ga spelen.

En ja, hoge noten lukken wel wat minder, en ja ik heb minder adem, maar het is wél ontspannen!

Wat wel belangrijk is als je verkouden hebt zitten ‘toeteren’: zorg dat je in ieder geval je mondstuk goed ontsmet. Even uitkoken in een pannetje met 1/2 deel azijn en 1/2 deel water en klaar is Kees!

Ik wens iedereen een gezond najaar/herfst toe!

PS. over gezondheid gesproken: de komende periode zal ik in mijn blogs aandacht besteden aan onder andere gehoorbescherming en houding!

Houdbaarheidsdatum?

Soms krijg ik weleens vragen van muzikanten, of van sollicitatiecommissies wat de houdbaarheidsdatum van een dirigent is bij een orkest…
Zo’n dirigent die misschien wel 40 jaar voor een orkest staat, wat ik daar dan van vind…

Ik vind dat altijd een moeilijke vraag. Net zoals bij etenswaren is de houdbaarheidsdatum afhankelijk van een aantal factoren:
– de dirigent, zijn belevingswereld, zijn ervaringen en ambities
– de orkestleden, hun belevingswereld, hun muzikale ambities en hun bereidheid om zich in te zetten voor het orkest
– het bestuur, hun kennis, kunde, daadkracht en communicatie
– de samensmelting van deze factoren, en de mengverhouding daarvan

Je snapt dat al deze factoren steeds wisselend zijn, dus ik denk dat er geen vaste houdbaarheidsdatum is voor dirigenten.
Wel denk ik dat je als dirigent regelmatig voor jezelf op een rijtje moet zetten hoe alles gaat en hoe het staat met jouw houdbaarheidsdatum bij een bepaald orkest.

Ikzelf doe dat ook regelmatig, maar toch blijft het dan lastig om een goede beslissing te nemen, maar het is wel superbelangrijk!
Je moet daarbij in het belang van de vereniging denken, maar vooral ook een goede beslissing voor jezelf nemen.
Zo besloot ik onlangs dat ik, na acht jaar, ga stoppen als dirigent bij fanfare Sint Caecilia in ‘s-Heerenhoek… 15 januari 2017 zal mijn afscheidsconcert daar zijn.

Ik denk dat maximaal 10 jaar voor 1 orkest staan een goed uitgangspunt is, maar als alle partijen elkaar nog prima motiveren, inspireren en enthousiasmeren, dan kan het misschien best 15 jaar worden, of 20 of 30…

Wat vind jij? Is er een maximale tijd dat een dirigent voor een orkest kan/mag staan? En waarom?

Digitale leeromgeving buitenschoolse cultuureducatie

Vanuit het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst wordt gewerkt aan het opzetten van een digitale leeromgeving buitenschoolse cultuureducatie.
In 2014 is het Raamleerplan Blazers herzien en nu wil het LKCA dit document verrijken door filmpjes van voorbeelden van de 4 examen-niveaus op haar website te zetten. Doel is het creëren van een landelijk digitaal platform waar deze kennis zichtbaar gemaakt wordt en om de opgedane kennis en werkwijzen breder te delen, anderen te inspireren en referenties te bieden.

Ik ben gevraagd om medewerking te verlenen aan dit project voor mijn hoofdinstrument euphonium! En wel door filmpjes te maken in de lessen én het opstellen van een repertoirelijst voor de verschillende examenniveaus!

De bedoeling is dat alles vanaf januari 2017 online staat!

Studiedag

Afgelopen zaterdag was het zover: de studiedag van Harmonie Sint Cecilia Huijbergen. Studiedag? Ja, en wel om het orkest tiptop voor te bereiden op het Nootjesbergconcert op 15 oktober aanstaande site pour acheter viagra.
(Als dit concert nog niet in je agenda staat, noteer het dan nu gelijk, want het belooft een nog groter succes te worden dan vorig jaar!)

Zo’n studiedag vraagt nogal wat van orkestleden: ten eerste een hele dag van hun toch al zo schaarse vrije tijd, een berg uithoudingsvermogen (het komt niet vaak voor dat je van ’s morgens 9.30 tot ’s middags 16.30 aan het musiceren bent!), en discipline om de hele dag alert te zijn en alles mee te schrijven!

Maar zo’n studiedag is op een heel bijzondere manier vooral ook superfijn en supergoed!
Iedereen gaat ervoor, en je merkt dat iedereen frisser en fruitiger start dan op een normale repetitie-avond na een dag hard werken. In een dag kun je heel, heel, heel veel werk verzetten en de ervaring leert dat dat wat je op zo’n dag doet ook beter blijft hangen bij muzikanten!
Bovendien schept zo’n hele dag samen ook een hechte band: je werkt samen naar dat grote doel toe en in de pauzes is er ruim tijd om met elkaar te praten! Juist ook met mensen die je doorgaans niet zo vaak spreekt…

En na afloop? Iedereen is moe, maar vooral ook heel erg voldaan, inclusief de dirigent!

Kortom: zo’n repetitiedag is een heerlijke muzikale dag waarop je samen extra hard kunt werken naar een aankomend concert of concours!

Wat vind jij van een studiedag? Trekt het je? Of zie je het vooral als een aanslag op jouw vrije tijd?

Met muziek meer zelfvertrouwen

Zoals een aantal van jullie wellicht wel weten, werk ik naast mijn werk als musicus ook bij een studiebegeleidingsinstituut in Breda. Ik werk daar als floormanager, begeleid pubers met hun huiswerk, zorg voor marketing én verzorg er ook faalangstreductietrainingen.

Dat laatste is iets wat ik bijzonder graag doe: je ziet de cursisten groeien gedurende de weken dat je met ze werkt. Ze bloeien helemaal op, en dat is prachtig om te zien.

Faalangst is niet altijd alleen maar schoolgerelateerd. Ook in hobby’s, zoals muziek kunnen mensen last hebben van faalangst. Bij muziek wordt dan al snel gesproken over podiumangst. Als spelend muzikant heb ik er zelf ook behoorlijk wat last van gehad… Maar uiteindelijk heeft de muziek zelf me er altijd doorheen gesleept.. En dat bracht me op het idee om faalangstige muzikanten te gaan helpen om hun (podium)angst te overwinnen! En dat ga ik doen met het programma ‘Met muziek meer zelfvertrouwen’

We beginnen met een intake van een uur waarin de leerling een stukje mag spelen, maar vooral vertelt over waar hij/zij tegenaan loopt bij het muziek maken, maar misschien ook wel in het dagelijks leven!

Aan de hand daarvan gaan we 3x een uur samen aan de slag met (muzikale) opdrachten, waarmee de leerling handvaten krijgt aangereikt om de angst de baas te worden.

Als blijkt dat er na deze serie van 4 uren nog behoefte is aan meer hulp en coaching, dan is dat natuurlijk mogelijk!

Heb jij weleens overmatig last van zenuwen als je moet optreden? Zou je daar wel iets aan willen doen?
Neem dan geheel vrijblijvend contact met me op!

Het seizoen is weer begonnen

Het is inmiddels september en gisteren heb ik mijn eerste repetities weer gedirigeerd. Ook mijn muzieklessen starten weer vanaf deze week, dus het ‘normale leven’ is weer begonnen!

Ik heb een heerlijke vakantie gehad waarin ik heb genoten van mijn vrije tijd, mijn website heb vernieuwd, instrumenten schoon heb gemaakt, veel muziek heb geluisterd en veel heb gelezen, heerlijk heb uitgerust en inspiratie heb opgedaan voor het komende seizoen.

Wat het komende seizoen gaat brengen?
Een hoop leuke concerten met de verschillende orkesten, zowel spelend als dirigerend. Natuurlijk ook weer aantal leerlingen die dit jaar op examen gaan. Super om ze daarbij te coachen en begeleiden!

Daarnaast is het nog wachten op de uitslag van de compositiewedstrijd waaraan ik deelneem, maar in ieder geval wordt mijn stuk professioneel opgenomen! Hoe gaaf is dat?!

Ik heb me, na deze buitengewoon inspirerende compositie-escapade voorgenomen om ook het komende seizoen minimaal één compositie te schrijven… Het hoe en wat moet nog wat vorm krijgen, maar het seizoen is ook pas net begonnen!

Hopelijk lukt het ook om dit jaar ook mijn privélespraktijk wat meer te gaan uitbouwen, en dan speciaal voor díe leerlingen die het lastig vinden om in de ‘gebruikelijke’ pas te lopen. Dus bijvoorbeeld voor mensen met dyslexie of andere lichamelijke of geestelijke beperkingen… Later meer hierover op mijn website…

Voor nu wens ik iedereen een buitengewoon plezierig en succesvol muzikaal seizoen toe!