fbpx

gehoortraining voor amateurmuzikanten

Gehoortraining is een vast onderdeel van beroepsmatige muziekopleidingen. Ik heb in mijn conservatoriumopleiding heel wat uurtjes solfège gevolgd en nog veel meer uren zitten oefenen.
Ook bij de muziekexamens (theorie en praktijk) komt gehoorscholing tegenwoordig ruimschoots aan bod. Vaak krijg ik vragen waarom dat nou moet, en wat leerlingen hier nou toch aan hebben.. Ze zien het als een vervelend iets… Iets moeilijks!

Allereerst wat verstaan we onder de term gehoortraining? Kort samengevat is gehoortraining gericht op het op gehoor benoemen en uitschrijven van muziek.

Die vaardigheid kan weer een hulpmiddel zijn bij het uitvoeren, improviseren op of bewerken van bestaande muziek.  Indirect helpt het bij het harmoniseren van melodieën of het componeren van nieuwe muziek. Dat is gelijk het antwoord op de ‘waarom’-vraag.

Waaruit bestaat zo’n gehoortraining? 

  • Het leren benoemen en noteren van intervallen (melodisch en harmonisch)
  • Het leren herkennen en noteren van ritmes.
  • Het benoemen en noteren van akkoorden (harmonisch en melodisch)

Oefeningen

Het doen van korte oefeningen op de computer is een ideale manier om je hierin te trainen. Daarvoor bestaan verschillende handige computerprogramma’s en inmiddels ook apps voor iPad, iPhone en andere tablets. Eartrainer kent voor zelfstudie zo’n 160 aparte oefeningen en is zowel geschikt voor de beginnende als gevorderde muzikant.

De beste betaalde software voor de computer is earmaster, de beste gratis software is solfege, en de leukste sites om gehoortraining te doen zijn www.teoria.com en www.learn2hear.com
Ga voor het leren herkennen van ritmes naar Rhythm Pro HD, een app voor de iPad.

 

Het in notenschrift opschrijven van een liedje

Al deze oefeningen en tools zijn er uiteindelijk op gericht een muziekstuk, een liedje op gehoor in notenschrift te noteren. dat kun je het beste doen door een muziekstuk op te zetten.

  • Bepaal vervolgens eerst de toonsoort met behulp van je instrument. Meestal kun je dat bepalen aan de hand van de slotnoten.
  • Schrijf nu de melodie uit in maatsoort, toonhoogte en ritme. Controleer met je instrument erbij of de noten kloppen. Met andere woorden: speel wat je hebt genoteerd en controleer of dit overeenkomt met dat wat je hebt gehoord.

Het klinkt allemaal erg moeilijk, en ik kan me ook voorstellen dat het zo overkomt, maar zie gehoorscholingsoefeningen als een uitdagend spel dat je helpt om je muzikale vaardigheden te verbeteren. Sommigen spelen spelletjes als Candy Crush, muzikanten kunnen met gehoorscholing-apps aan de slag!

 

 

muziek & emotie

Afgelopen weekend had ik een concert in Huijbergen en een repetitiedag met het GO van Amor Musae. En beide keren vertelden mensen me dat ze zo geraakt waren door de muziek. En ja, dat heb ik zelf ook weleens, zo’n kippenvelmomentje. Dat kan zijn bij een fenomenale euphoniumsolo, bij een liedje van Guus Meeuwis, bij en prachtige ballad of bij een bombastisch klassiek stuk… Maar hoe zit dat nou? Hoe komt het dat muziek ons zo raakt? Ik ben op onderzoek uit gegaan! En ik ben een hoop te weten gekomen.

Veel wetenschappers hebben zich al met deze materie beziggehouden. Tot op heden met weinig resultaat… Want hoe verklaar je een gevoel? En bovendien: d één krijgt kippenvel van bepaalde muziek, terwijl de ander van diezelfde muziek niks moet hebben…

Soms heeft de manier waarop je op een liedje reageert alles te maken met de situatie waarin de muziek zich manifesteert. Stel: je zit in een restaurantje met de je droompartner en een prachtig liefdesliedje komt voorbij. Dan zul je daar wellicht heerlijk van genieten. Maar als diezelfde droompartner net je hart heeft gebroken, doet hetzelfde liedje heel veel pijn. Omgeving speelt dus een rol. Datzelfde geldt voor herinneringen, de stemming en persoonlijkheid. Ook de manier waarop je tegen muziek aankijkt, heeft invloed. Als je in een heel muzikaal gezin bent opgegroeid, speelt muziek een heel andere rol in jouw leven dan in het leven van je buurvrouw bij wie muziek luisteren altijd uit den boze was.
Is er dan niks algemeens te zeggen over de emotie die muziek oproept?
Jawel! De emotie die je bij bepaalde muziek ervaart, heeft niet alleen met jezelf, maar ook met de muziek te maken. Zo is uit wetenschappelijk onderzoek gebleken dat mensen bij snelle tempo’s en muziek in majeur vrolijker worden. Langzame liedjes of muziek in mineur maken eerder verdrietig. Snelle tempo’s in combinatie met dissonantie maken mensen angstig. Muziek raakt ons dus. Maar in welke mate verschilt per persoon. Onderzoeker Emery Schubert nam daar in 2004 geen genoegen mee en ontwikkelde een formule waarmee hij kon voorspellen hoe mensen op een bepaald muziekstuk zouden reageren. Terwijl hij daar met bezig was, ontdekte hij dat de ene factor zwaarder weegt dan de andere. Zo is het volume waarmee de muziek wordt afgespeeld het belangrijkst. Daarna volgt het tempo. Ook de melodie en de instrumenten spelen een rol. Een stijgende melodie en vele instrumenten maken de luisteraar vrolijker.

Tsja, en toen wilde Schubert meer en ging verder onderzoeken. Hij stelde nog een nieuwe muzikaal-wiskundige formule op, maar die formule bleek niet altijd te kloppen…
En dat is misschien maar goed ook. Want zeg nou zelf, het is toch heerlijk om je af en toe gewoon over te geven aan die stortvloed aan emotie die muziek soms in je losmaakt!

 

met apps beter muziek leren maken

Vorige week schreef ik over het spelen vanaf een tablet met de app Forscore. Maar een tablet heeft zoveel meer te bieden, in het bijzonder ook voor muziekstudie.

Het blijft natuurlijk van belang dat je als docent je leerling goede instructies geeft, maar de apps zijn vaak wel handig om de leerling thuis te kunnen laten oefenen.

Neem nou de Mobile Music Trainer!
De iPad-app Mobile Music Trainer helpt vooral beginnende muzikanten goed op weg. Er zijn vier verschillende standen voorhanden die je bij je hand nemen van een absolute beginner naar een bekwaam notenlezer.

Om te beginnen met Mobile Music Trainer (gratis, maar met in-app aankopen) kies je een van de vele instrumenten uit waarop je speelt, zodat de bladmuziek meteen weet welke noten je dient te spelen. Je kiest uit dwarsfluiten, klarinetten, saxofoons, trompetten, trombones, violen en cello’s. Daarna kan je aan de slag met de bladmuziek, waarbij de app in totaal meer dan 450 liedjes biedt. Het grootste gedeelte laat zich echter betalen met in-app aankopen.

Absolute beginners kunnen muziek leren spelen in de iPad-app met de Step Mode. De applicatie doet daarin een beroep op je microfoon. Hij herkent de noot die je speelt en pas als je hem hebt gespeeld, mag je verder naar de volgende noot. Pitch Mode geeft je respons of je de juiste noot aanslaat, Rhythm Mode stelt je ritmegevoel op de proef en de Test Mode is de eindtest: heb je een liedje onder controle? Mijn leerlingen vinden het tof en hebben er veel baat bij, omdat ze nu in de tijd tussen de lessen in veel effectiever kunnen studeren!

Maar er is meer! Wat te denken van de app Ningenius (betaald) waarbij kinderen in een videogame de grepen van hun instrument leren onthouden! Leuk dat dat op die manier kan, en een prima aanvulling op de lessen.

En dan voor de wat meer gevorderde leerlingen: met de app Good Ear Pro (betaald) kan getraind worden op het herkennen van intervallen en akkoorden. Erg handig voor extra training voor de theorie-examens!

Onlangs heb ik ook de app Musiclock (betaald) ontdekt waarmee leerlingen kunnen leren improviseren… Ook hartstikke handig voor docenten om tijdens de les te gebruiken!

Zoals je ziet zijn de meeste apps betaald, maar wat mij betreft zijn dit wel de beste apps op deze vlakken. Ze zijn de (relatief kleine) investering zeker waard!

Wil je meer weer weten? Of heb je andere oefen-apps die je wilt aanraden? Laat het me weten!

bladmuziek op een tablet

In eerste instantie was ik er wat sceptisch over: je bladmuziek op je tablet. Het was me te hip en al die technische snufjes kunnen ook allemaal kapot. Nee, ik had liever gewoon een ouderwets stuk bladmuziek…Watch Brothers (2015) Full Movie Online Streaming Online and Download

En toch bleef het kriebelen.. Want ik was wél heel erg nieuwsgierig! En in onze moderne en gedigitaliseerde maatschappij is zou dit misschien weleens de toekomst kunnen wezen…
En dus ging ik me inlezen in wat een goede app was om bladmuziek in te importeren… Want ik had voor mezelf al wel bedacht dat ik geen simpele pdf-reader wilde, maar een manier waarbij je ook gelijk muzikale aantekeningen (dynamiek, etc) kunt intekenen waar en wanneer je maar wilt.

Ik kwam uit bij de app ForScore… Ik kocht de app en ging aan de slag.
En toen ik eenmaal was begonnen met experimenteren, was ik eigenlijk meteen enthousiast. De app werkt heel gemakkelijk:
Je maakt een pdf-scan van je bladmuziek en dat pdf-bestand importeer je in de app, en dan kun je beginnen!
Je kunt inderdaad perfect aantekeningen maken, je hebt nooit meer lessenaarverlichting nodig, je hebt geen zware muziekmap meer en je hebt nooit meer knijpers nodig bij buitenconcerten. Omslaan van pagina’s gaat heel gemakkelijk met swipen, maar er zijn ook speciale bluetooth-voetpedaaltjes beschikbaar. Die zijn dan weer handig voor instrumentalisten die constant beide handen nodig hebben tijdens het spelen. Zelf vind ik zo’n voetpedaal net eventjes te duur, en ik heb altijd wel een handje over om even om te slaan…

Maar verder? Geef mij maar mijn tablet om lekker muziek te maken!
Ik overweeg zelfs om ook mijn partituren in een (A4)-tablet te gaan opnemen. Want hoe fijn zou het zijn om als dirigent ook geen problemen meer te hebben met wegwaaiende partituren bij buitenconcerten, etc, etc…

Op mijn ontdekkingsreis door muziek-app-land ben ik nog meer interessante (veelal gratis) apps tegengekomen, daarover zal ik volgende week meer schrijven!

muziekles aan jonge kinderen

Je leest het overal: muziek is goed voor kinderen! Muziek maakt slim, maakt dat kinderen beter kunnen samenwerken en werkt respect voor anderen in de hand.

Zelf ben ik dan ook druk met het geven van lessenseries en workshops in het basisonderwijs. Want hoe eerder je begint, hoe beter, nietwaar?

Zo heb ik vorig schooljaar een project gedaan in groep 6 van een basisschool, waarbij kinderen kennismaakten met instrumenten uit het harmonieorkest. Daarnaast heb ik een workshop in groep 4 gegeven. Allemaal goede stappen in de richting van structureel muziekonderwijs op de basisschool. Maar ik merk toch ook dat veel scholen nog moeite hebben om dit onderdeel van het curriculum in te vullen. Terwijl het met de hulp van docenten van muziekverenigingen van allerlei pluimage zeker zou moeten lukken…

Nu, aan het begin van het schooljaar ben ik, namens één van de verenigingen waar ik werk, gestart met een (buitenschoolse) cursus ‘Muzikale ontdekkingsreis’ waarbij kinderen van alles leren over instrumenten van het harmonieorkest, terwijl ze tegelijkertijd noten leren lezen en blokfluit leren spelen.  Mooi om te zien hoe enthousiast de jonge kinderen zijn, dat kinderlijk enthousiasme, dat werkt aanstekelijk! En het is supertof om de kids al met muziek aan de slag te laten gaan, terwijl ze voor de meeste blaasinstrumenten nog te klein zijn of een onvoldoende ontwikkeld gebit…

Tegelijkertijd hoor ik, terwijl ik enthousiast schrijf over de jonge muzikale ontdekkingsreizigers, ook negatieve stemmen:
– blokfluitleerlingen willen alleen maar houtinstrumenten gaan spelen, en geen slagwerk of koperblaasinstrument
– blokfluitleerlingen willen helemaal geen hafabra-instrument spelen
– vaak stoppen de blokfluitertjes ná hun overstap naar een hafabra-instrument alsnog

En natuurlijk.. Van de 10 leerlingen die ik nu in mijn klasje heb, zal echt niet de volle 100% doorstromen naar de ‘reguliere’ hafabra-lessen. (ik zet dat regulier expres tussen aanhalingstekens omdat ik van mening ben dat je met adaptief en persoonlijk onderwijs veel meer enthousiasme en motivatie bereikt)…
Maar ik denk en hoop toch dat we een hoog doorstroompercentage bereiken.

Anders dan de AMV-lessen die meestal op muziekscholen worden aangeboden, zijn deze lessen erg toegespitst op het harmonieorkest, waardoor de kinderen daarover veel leren en enthousiast worden gemaakt.
En verder denk ik dat het voor de toekomstige hafabra-docenten van deze leerlingen belangrijk is dat ze op een goede (vaak speelse) manier met deze jonge muzikantjes omgaan…
Dat laatste geldt overigens ook voor jonge leerlingen die nog géén AMV-les hebben gevolgd. Lessen aan jonge kinderen eisen een andere aanpak van een docent!

In ieder geval zal ik me altijd blijven inzetten voor muziekonderwijs in welke vorm dan ook!

Ik ben benieuwd hoe de lezers van dit blog aankijken tegen AMV-lessen, en muzieklessen aan jonge kinderen…

Muziek en dyslexie

Vorige week schreef ik over faalangst en podiumangst. Vandaag wil ik het hebben over dyslexie. Want ook ouders van dyslectische leerlingen hebben soms grote vraagtekens over het feit of hun kind wel muziekles moet nemen…

Het belangrijkste is natuurlijk dat een leerling zélf zin heeft om muziek te leren maken. Anders zal het inderdaad lastig worden, maar dat geldt ook voor leerlingen die geen last hebben van dyslexie!

Belangrijke zaken die ik altijd meeneem bij dyslectische leerlingen (en ook als ik vermoed dat een leerling dyslectisch is, maar de diagnose is nog niet gesteld):

Noten leren lezen begint voor een dyslecticus niet bij het beeld op papier, maar juist bij achterliggende begrippen. Zo oefen ik bijvoorbeeld eerst de begrippen hoog en laag voordat ik ze aan de notatie koppel. En die koppeling met notatie komt heel rustig op gang via allerlei muzikale spelletjes.

Ook voor maat en ritme geldt dat de abstracte begrippen makkelijker te leren zijn wanneer je ze eerst beleeft. Klap- en stampspelletjes zijn op dat vlak mijn absolute favorieten! Zo beleeft de dyslecticus het begrip maat goed. En dat is belangrijk, want het komt vaak voor dat dyslectici later moeite hebben met maat houden.

Sommige dyslectici hebben ook moeite met coördinatie, wat lastig kan zijn bij het bespelen van een instrument. Het kan helpen om bewegingen eerst in het groot te maken, en ook het los oefenen van de beweging met de ogen dicht kan helpen de aandacht helemaal op de beweging te richten.

Er zijn in Nederland nog maar weinig docenten die de Suzuki methode gebruiken voor het leren bespelen van een blaasinstrument. Bij de Suzuki Vereniging Nederland zijn alleen docenten voor dwarsfluit en blokfluit geregistreerd.
Ik geloof er heilig in dat deze methode waarin een instrument wordt aangeleerd als een soort ‘moedertaal’ een goede manier is om met name dyslectici een instrument te leren bespelen.
Daarom ben ik dan ook van plan me er de komende tijd in te gaan verdiepen.

In ieder geval kunnen dyslectici zéker een muziekinstrument leren bespelen. Dat kost tijd, maar geeft vooral ook veel voldoening, zeker als er rekening wordt gehouden met de problemen waar dyslectische leerlingen tegenaan lopen.

Weet jij meer over de Suzuki methode? Of heb je nog tips voor mij over omgaan met dyslectische leerlingen? Laat het me weten! Natuurlijk kun je ook met jouw vragen bij mij terecht!
Trouwens, een handige site met informatie over dyslexie en muziek is deze.